Financiering van een mantelzorgwoning: Hypotheek of eigen geld?
Een mantelzorgwoning is een prachtige oplossing. Je wilt je vader of moeder dichtbij hebben, maar wel de eigen voordeur.
Het liefst met een eigen badkamer en keukentje. Zo blijft iedereen zelfstandig, maar ben je er direct als de bel gaat.
Alleen, zo’n fijn huisje bouwen of kopen, dat kost flink wat geld. Waar haal je dat vandaan? De keuze is vaak tussen een nieuwe hypotheek of je spaarrekening leeghalen.
Een spannende beslissing, met grote gevolgen voor je portemonnee en je toekomst. Laten we even heel praktisch kijken wat dit betekent.
Want het is meer dan alleen een getal op een formulier. Het gaat over je rust. Over de zorg voor je ouder, en over je eigen financiële veiligheid. We duiken in de twee hoofdopties: de hypotheek en je eigen geld.
En we kijken naar de hulp die er bestaat, zoals de Wmo of een lening van de gemeente.
Zodat je weet wat je kunt doen en welke keuze het beste past bij jouw situatie.
Wat is een mantelzorgwoning precies?
Een mantelzorgwoning is een tweede woning op het terrein van je eigen huis. Het is een aparte woonruimte voor je familielid dat zorg nodig heeft.
Dit kan een volledig huisje zijn in de tuin, een uitbouw aan je bestaande woning, of een verbouwde zolder met een eigen voordeur en sanitair.
De officiële term is soms ‘granny flat’ of ‘caregiver unit’. Het belangrijkste is dat de bewoner er zelfstandig woont, maar jij als mantelzorger direct beschikbaar bent. Deze woning is specifiek bedoeld voor langdurige zorg.
Je kunt dus niet zomaar een Airbnb beginnen als de zorg voorbij is. De gemeente en de Belastingdienst hebben hier regels voor. Je bouwt het voor een specifiek doel: de zorg voor je moeder die door Parkinson minder mobiel wordt, of je vader die dementie heeft en een veilige omgeving nodig heeft. Het is een plek waar zorg en wonen samenkomen, zonder dat de zorgvrager haar of zijn autonomie verliest.
De grote vraag: eigen geld of een hypotheek?
De eerste gedachte is vaak: ik los het wel even op met mijn spaargeld.
Misschien heb je wat apart gezet voor je oude dag of een erfenis gekregen. Dit voelt het makkelijkst. Geen gedoe met banken, geen rente die je betaalt.
Je koopt de mantelzorgwoning voor € 70.000 of € 85.000 en je bent klaar. Het grote voordeel is de rust.
Je hebt geen maandlasten extra. Je spaargeld is op, maar je huis staat er.
Je hoeft niets af te lossen en de bank bemoeit zich er niet mee. Maar er zit een ander kant aan. Als je al je spaargeld in het huis stopt, is het geld weg. Wat als je zelf onverwachts groot onderhoud nodig hebt?
Of je auto begeeft het? Je buffer is dan verdwenen.
Veel financieel adviseurs zeggen: hou altijd minimaal 3 tot 6 maanden van je vaste lasten achter de hand. Als je € 60.000 van de € 70.000 moet gebruiken, ben je financieel kwetsbaar. Je kunt je geld niet meer ‘zien’ of gebruiken voor andere dingen.
Een andere optie is een speciale hypotheek. Veel banken zoals ABN AMRO, ING of Rabobank hebben producten voor ‘zorgwoningen’ of ‘tweede woning voor zorg’.
Ze begrijpen dat dit geen normale belegging is. Je leent dus geld en betaalt elke maand rente en aflossing. Dit houdt je spaargeld op de bank.
Je kunt het geld gebruiken voor andere onverwachte kosten. Het geeft je een financieel vangnet.
Je bent wel elke maand geld kwijt aan de hypotheeklasten. De rente voor zo’n speciale hypotheek is vaak iets hoger dan bij een normale hypotheek voor je eigen huis. De rente die je betaalt, mag je soms aftrekken van de belasting.
Dit hangt af van of de woning een eigen ‘verblijfsruimte’ is en voor wie de zorg bestemd is. De Belastingdienst heeft hier strenge regels over.
Soms is het een ‘overbruggingshypotheek’ tot de verkoop van het ouderlijk huis.
Dan sluit je deze af met de verkoopopbrengst.
Hulp van de gemeente: Wmo en de Wet maatschappelijke ondersteuning
Vergeet de Wmo niet. De Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is er om zelfstandig wonen mogelijk te maken. De gemeente kan helpen met de kosten voor het aanpassen van je woning.
Denk aan het plaatsen van een tillift, een aangepaste douche of het verbreden van deurposten voor een rolstoel.
Bel altijd even met de Wmo-consulent van je gemeente. Vraag naar de mogelijkheden voor ‘woningaanpassing’ of ‘vervangende woonruimte’.
Dit is vaak geen geld voor de bouw van de woning zelf, maar wel voor de noodzakelijke zorgaanpassingen. De Wmo-consulent kijkt naar de situatie van je ouder.
Wat is de indicatie? Welke zorg is nodig? Soms kan de gemeente meebetalen aan de kosten voor de verbouwing of het kopen van de mantelzorgwoning.
Dit is geen recht, maar een beslissing per geval. Het hangt af van de gemeente en de precieze omstandigheden.
Soms is er een persoonsgebonden budget (Pgb) mogelijk om de bouwkosten te dekken, maar dat is zeldzaam. Er is een speciale regeling voor het bouwen van een mantelzorgwoning: de ‘mantelzorgvergunningsvrije woning’. In veel gemeentes mag je onder bepaalde voorwaarden zonder vergunning een woning bouwen van maximaal 100 m² in de tuin. Kijk ook eens naar de financiering van een mantelzorgwoning in de tuin. Je moet wel voldoen aan bestemmingsplannen.
De Wmo-consulent kan je hier vaak bij helpen of doorverwijzen naar de juiste afdeling bouwzaken. Dit bespaart je duizenden euros aan vergunningskosten.
Een andere vorm van hulp is een lening via de gemeente, bijvoorbeeld voor hulpmiddelen voor mensen met een verstandelijke beperking. Dit heet soms een ‘sociale lening’ of ‘specifieke lening’.
Dit is een lening tegen een lage rente, speciaal voor mensen die een woning willen aanpassen voor zorg. Dit is niet voor iedereen beschikbaar. Je moet vaak een laag inkomen hebben of aantonen dat je de gewone hypotheek niet kunt krijgen. Informeer hier zeker naar bij het Wmo-loket.
De kosten: wat kost zo’n ding nou echt?
De kosten voor een mantelzorgwoning lopen enorm uiteen. Het hangt af van wat je doet, net zoals bij de kosten van een maaltijdservice voor senioren.
Ga je een bestaande schuur verbouwen? Dan ben je vaak het goedkoopst uit. Een simpele verbouwing van een zolder tot een zelfstandige unit met een keukentje en badkamer kost al snel tussen de € 25.000 en € 40.000.
Dit is inclusief materiaal en loon voor een aannemer. Bouw je een volledig nieuw huisje in de tuin?
Dan zijn de kosten hoger. Een prefab mantelzorgwoning (een kant-en-klaar huisje dat in elkaar wordt gezet) kost ongeveer € 60.000 tot € 90.000.
Dit is inclusief fundering, installatie en BTW. Voor een maatwerk huisje van steen, met een rietkap en luxe afwerking, betaal je al snel € 120.000 tot € 150.000 of meer. Denk ook aan kosten voor architect, vergunningen en aansluitingen op gas, water en licht. Vergeet de extra kosten niet.
Je moet vaak een eigen oprit aanleggen. De tuin moet opnieuw ingericht worden.
Er zijn kosten voor de notaris en de overdrachtsbelasting (bij aankoop van een bestaande woning is dat 2% van de koopsom). Als je een hypotheek afsluit, zijn er advies- en advieskosten. Die kunnen oplopen tot € 2.000 tot € 3.000.
- Bouwkosten prefab casco: € 55.000
- Keuken en badkamer (basic): € 10.000
- Installatie (elektra, water): € 5.000
- Grondwerk en fundering: € 8.000
- BTW (21% over materiaal en arbeid): € 16.000 (schattig)
- Totaal: plusminus € 94.000
Tel dit allemaal op bij de prijs van het huisje. Een voorbeeldrekening voor een eenvoudig nieuw huisje van 50 m²:
Dit is dus een bedrag dat je moet financieren.
Praktische tips voor je beslissing
Voordat je naar de bank rent of je spaarrekening leeghaalt, zijn er een paar dingen die je echt moet doen. Dit bespaart je een hoop stress en geld op de lange termijn.
Pak er pen en papier bij en ga zitten. Dit zijn de stappen die je nu kunt zetten:
- Maak een afspraak met de Wmo-consulent. Doe dit als allereerste. Vraag wat de gemeente kan doen. Misschien krijg je subsidie voor de badkamer of een specifieke lening. Zonder dit gesprek loop je geld mis.
- Reken je eigen buffer na. Hoeveel geld heb je echt nodig voor jezelf de komende 5 jaar? Auto kapot? Dak lek? Als je met je spaargeld onder de € 20.000 komt, is een hypotheek waarschijnlijk verstandiger.
- Vraag offertes op bij aannemers. Vraag specifiek naar ‘mantelzorgwoningen’ of ‘zorgunits’. Prijzen verschillen enorm. Vraag om een prijs inclusief BTW en installatie. En vraag om een planning.
- Vergelijk hypotheekverstrekkers. Ga niet naar alleen je eigen bank. Kijk ook naar andere geldverstrekkers zoals Florius of Aegon. Vraag naar de rente voor ‘tweede woning’ of ‘zorgwoning’. De rente kan 0,5% verschillen, dat scheelt per jaar veel geld.
- Check het bestemmingsplan. Mag er wel een woning gebouwd worden in jouw tuin? Bij de gemeente kun je het bestemmingsplan opvragen. Als je begint zonder vergunning, kun je het soms weer moeten afbreken.
- Bespreek het met je familie. Wie betaalt wat? Gaat je ouder een deel van de huur betalen? Hoe regel je dit? Schrijf het op. Voorkomt misverstanden later.
De keuze tussen hypotheek en eigen geld is persoonlijk. Wil je zekerheid en geen maandlasten? En heb je genoeg spaargeld zonder in de problemen te komen?
Dan is eigen geld fijn. Wil je je spaargeld als vangnet houden en kun je de maandlasten makkelijk betalen? Dan is een hypotheek verstandiger. Praat erover met een onafhankelijke financieel adviseur die verstand heeft van zorg en wonen. Die kan de cijfers voor jouw situatie doorrekenen.