Senioren en internetveiligheid: Tips tegen oplichting
Je zit gezellig een kopje koffie te drinken met je kleinkind. Ze vertelt over een superaanbieding die ze net online heeft gevonden.
Of je krijgt een e-mail van de bank. Er zou iets mis zijn met je rekening, en je moet snel klikken. Het voelt dringend.
Je wilt geen problemen. Toch? Dit is precies waar internetoplichters op wachten. Ze weten hoe ze een oudere het gevoel kunnen geven dat ze moeten handelen. Nu. Gelukkig hoef je geen computerwonder te zijn om jezelf te beschermen.
Met een paar slimme gewoontes ben je ze te slim af. Laten we samen kijken hoe je veilig blijft, zonder dat je je internet hoeft uit te zetten.
Wat is internetoplichting eigenlijk?
Stel je voor dat iemand aan je voordeur staat. Diegene doet zich voor als een bekende.
Zegt dat je geld moet geven voor een goede reden. Zou je zomaar geld geven? Waarschijnlijk niet. Je zou eerst vragen stellen. Internetoplichting is precies hetzelfde, maar dan online.
Criminelen doen zich voor als een bedrijf dat je kent. Ze sturen een e-mail vanuit de zorgverzekeraar.
Of een appje van de 'belastingdienst'. Ze maken een nepwebsite die precies lijkt op die van uw thuiszorgorganisatie. Hun doel?
Ze willen aan je persoonlijke gegevens komen. Of geld. Soms vragen ze je om een nieuw wachtwoord in te voeren op een nep-pagina. Soms willen ze dat je betaalt voor een hulpmiddel dat niet bestaat.
Denk aan die ene e-mail. Die zegt dat je een nieuw pasje voor de ziekenhuiskaart moet aanvragen.
De link lijkt echt. Maar het is een val. Ze stelen je inloggegevens.
Daarmee kunnen ze inloggen op echte zorgsites. Ze regelen zorg die jij niet nodig hebt.
Dat is niet alleen vervelend. Het kan je veel geld en tijd kosten om het recht te zetten.
Het is geen 'vervelend internetgedoe'. Het is diefstal. En die dieven zijn heel slim in het vinden van slachtoffers.
Ze weten dat senioren vaak behulpzaam zijn. En dat ze soms wat minder vertrouwd zijn met de nieuwste digitale trucjes.
Waarom juist senioren een doelwit zijn
Oplichters hebben een reden waarom ze senioren vaak uitkiezen. Ten eerste zijn veel oudere mensen online vaak te vertrouwen.
Ze helpen snel iemand. Of ze zijn beleefd en nemen de telefoon op.
Een praatje maken is voor veel ouderen normaal. Een babbeltruc werkt dan makkelijk. De oplichter doet alsof hij van de thuiszorg is. Vraagt of u nog even uw postcode en geboortedatum wilt noemen 'voor de controle'. Zomaar geven.
Want u wilt toch geen problemen met de zorg? Daarnaast zit er vaak eenzaamheid achter.
Een leuk appje van een 'nieuwe vriend' via Facebook. Die vraagt na een paar weken of u geld kunt sturen voor een vliegticket. U wilt die persoon helpen. Het voelt echt.
Helaas is het een bekende vorm van oplichting. Ook het feit dat veel senioren een buffer hebben, speelt een rol.
Oplichters weten dat veel ouderen geld hebben gespaard. Of een aardig pensioen krijgen.
Dat maakt u een interessant doelwit. Ze gokken dat u niet direct aangifte doet. Of dat u misschien niet weet hoe dat moet.
De meest voorkomende valkuilen
Er zijn een paar scams die we constant voorbij zien komen. De 'pinpas-telefoon' is er een.
U krijgt een telefoontje. Iemand zegt dat er iets mis is met uw pinpas. Dat u de pas moet blokkeren.
Ze sturen een 'bankmedewerker' naar u toe om de pas op te halen.
Trap er niet in. Echte banken vragen nooit om uw pinpas of pincod. De nep-medewerker verdwijnt met uw pas en uw geld.
Een andere veelgehoorde is de nep-betaalverzoek-app. U krijgt een Tikkie via WhatsApp.
Maar het is geen Tikkie van uw kleindochter. Het is een link naar een nep-pagina die er precies zo uitziet.
Als u inlogt om te betalen, stelen ze uw bankgegevens. Let goed op het telefoonnummer. Klopt het nummer niet? Verwijder het bericht meteen.
Ook de 'loterij-mail' is berucht. U heeft gewonnen! Maar u moet eerst 'administratiekosten' betalen.
Van €15 tot €50. Echte loterijen vragen nooit geld om een prijs op te eisen.
Veilig bankieren en zorgzaken regelen
Veilig online bankieren is makkelijker dan het klinkt. Gebruik uw eigen bankapp.
Die is veiliger dan een website via een link in een e-mail. De Rabobank, ING of ABN AMRO app zijn speciaal gebouwd voor veiligheid. Ze gebruiken uw vingerafdruk of gezichtsherkenning.
Dat is vele malen veiliger dan een wachtwoord. Betaal nooit via een link in een e-mail.
Ga altijd zelf naar de website van uw bank. Typ het adres in de balk bovenin.
Of gebruik de app. Voor zorgzaken geldt hetzelfde. Regel uw zorg via de vertrouwde MijnOmgeving van uw zorgverzekeraar of thuiszorgorganisatie. Lees meer over privacy bij zorgtechnologie. Krijgt u een e-mail van 'ZorgDichterbij' of 'ThuiszorgHetZuiden'? Controleer het e-mailadres.
Staat er een vreemde uitgang achter, zoals '.com' in plaats van '.nl'? Dan is het nep.
Bel zelf de organisatie op hun bekende nummer. Gebruik het nummer dat op uw zorgpas of oude brieven staat. Zo weet u zeker dat u de juiste persoon spreekt.
De vijf gouden regels
Om het makkelijk te maken, hier vijf regels die u nooit moet breken. Onthoud ze. Schrijf ze op een briefje en leg ze bij uw computer.
- Geef nooit uw pincod of wachtwoorden door. Echte banken, de belastingdienst of zorgverleners vragen hier nooit om. Nooit.
- Klik nooit op een link in een verdachte e-mail of app. Als u denkt dat het echt is, typ de website zelf in. Zoals 'zorgverzekeraar.nl'.
- Betaal nooit vooraf. Niet voor een gewonnen prijs. Niet voor een 'technicus' die uw computer komt schoonmaken. Niet voor een hulpmiddel dat u via de mail bestelt.
- Neem de tijd. Oplichters creëren haast. 'U moet nu handelen.' Zeg: 'Ik bel u morgen terug via het algemene nummer.' Hang op.
- Twijfel? Bel iemand. Bel uw kinderen, kleinkinderen of een goede buur. Vraag: 'Is dit normaal?' Twee hoofden zien meer dan één.
Praktische tips voor veilig internetten
Er zijn een paar simpele dingen die u kunt instellen. Ten eerste: updates. Uw computer of tablet vraagt soms of er een update mag worden geïnstalleerd. Doe dit.
Het is alsof u uw deur op slot doet. Updates reparaten gaten waar dieven door kunnen kruipen.
Het kost een uurtje, maar het maakt uw apparaat veel veiliger. Gebruik een goed wachtwoord. Geen '123456' of 'welkom'.
Mix letters, cijfers en tekens. Een zin is handig: 'IkHebEenGroeneFiets2024!'.
Voor de kleinkinderen is het misschien makkelijk om overal hetzelfde wachtwoord te gebruiken. Doe dit niet. Als ze bij één site kunnen, kunnen ze overal. Gebruik een wachtwoordmanager als u veel moeite heeft met onthouden. Dat is een app die al uw wachtwoorden veilig bewaart.
Wees voorzichtig met openbare wifi. In de bibliotheek of bij de dokterswachtkamer.
Daar kunt u makkelijk worden afgeluisterd. Doe geen bankzaken op een openbaar netwerk. Gebruik uw eigen 4G of 5G op uw telefoon. Dat is veel veiliger.
Hulp bij twijfel: wie kunt u bellen?
U staat er nooit alleen voor. Samenwonen met een zorgbehoefte vraagt om goede afspraken. Voelt iets niet goed? Bel dan meteen.
Er zijn speciale plekken waar ze u helpen. Allereerst is er het Veilig Internetten platform.
Hier vindt u actuele waarschuwingen over nieuwe scams. U kunt ze ook bellen voor advies. Daarnaast is de Fraudehelpdesk een uitkomst. Zij weten alles van oplichting.
U kunt ze bellen via 088 - 786 73 72. Ze zijn er speciaal voor u.
Heeft u te maken met een nep-tikkie of een valse e-mail? Meld het bij de politie via Politie.nl of het speciale nummer 0900 - 8844. Dit helpt niet alleen uzelf, maar ook andere senioren.
De politie kan waarschuwingen uitsturen. Heeft u hulp nodig bij het instellen van uw computer?
Onthoud: het is nooit een schuld om slachtoffer te worden. Het zijn dieven die misbruik maken van uw vertrouwen. Bellen is geen optie, het is een must.
Vraag aan uw kleinkinderen of buurman. Of kijk bij de SeniorWeb.
Zij hebben cursussen en hulp voor ouderen. Soms gewoon bij u in de buurt. Met deze kennis en tips voor ergonomisch koken kunt u veilig en zelfstandig blijven.
Bellen, bankieren, e-mailen met de dokter en appen met de kleinkinderen. Het hoort er allemaal bij. Geniet ervan.
Maar trap niet in de val. U bent ze te slim af.