Mentale gezondheid op latere leeftijd: Apps en spellen
Je hoofd blijven gebruiken, ook als je wat ouder wordt, dat gun je iedereen. Misschien merk je zelf dat je wat vaker zoekwoorden vergeet of dat het langer duurt voordat je een naam paraat hebt.
Dat is normaal, maar het betekent niet dat je stil moet blijven staan. Tegenwoordig zijn er slimme apps en spellen die je hersenen actief houden, precies op een manier die bij jouw leven past. Ze helpen niet alleen om je geheugen te trainen, maar geven ook een fijn gevoel van verbinding en zelfvertrouwen. Je kunt ze gewoon vanuit je luie stoel of keukentafel doen, zonder dat je de deur uit hoeft.
Wat zijn mentale fitness-apps en -spellen?
Een mentale fitness-app is een programmaatje op je tablet, smartphone of computer dat je hersenen aan het werk zet. Je kunt het zien als een sportschool, maar dan voor je hoofd.
In plaats van gewichten te liften, los je puzzels op, leer je nieuwe woorden of volg je een rustgevende meditatie.
De bedoeling is dat je hersenen actief blijven, net zoals je spieren soepel blijven als je regelmatig beweegt. Veel van deze apps zijn speciaal ontworpen voor senioren. Ze hebben grote knoppen, duidelijke teksten en een rustig scherm.
Je kunt ze vaak instellen op je eigen tempo. Zo hoef je niet mee te draaien in een razendsnel spel, maar kun je op een comfortabele manier oefenen. Je kunt ze zien als een handige thuiszorg-tool die je helpt om je brein fit te houden, zonder dat je meteen naar een dure cursus hoeft. Denk aan apps zoals BrainGym, MemoryLane of Lumosity.
Deze programma’s zijn erop gericht om je geheugen, aandacht en probleemoplossend vermogen te trainen.
Je kunt ze vaak gratis uitproberen en daarna kiezen voor een betaald abonnement. De kosten liggen meestal tussen de €5 en €15 per maand, afhankelijk van de functies die je wilt gebruiken.
Waarom is dit belangrijk voor senioren?
Je hersenen veranderen naarmate je ouder wordt. Het is normaal dat bepaalde processen wat langzamer gaan, maar je kunt hier wel invloed op uitoefenen.
Door regelmatig mentaal actief te blijven, houd je je brein langer scherp.
Dit helpt niet alleen bij het onthouden van namen en data, maar ook bij het dagelijks functioneren, zoals het volgen van een recept of het bijhouden van je medicijnen. Daarnaast hebben deze apps een positief effect op je stemming. Een leuk potje sudoku of een rustgevende meditatie kan je helpen om stress te verminderen.
Veel senioren ervaren eenzaamheid, vooral als ze minder de deur uitgaan. Een app kan een gevoel van verbinding geven, bijvoorbeeld door een online groepsspel of een chatfunctie waar je even kunt kletsen.
Ook voor mantelzorgers en thuiszorgmedewerkers is dit waardevol. Ze kunnen een app gebruiken als onderdeel van de dagelijkse routine. Samen een spelletje doen kan een mooie moment van contact zijn. Het is een laagdrempelige manier om iets leuks te doen, zonder dat je veel energie hoeft te steken in het organiseren van een uitje.
Hoe werken deze apps en spellen?
De meeste apps zijn simpel in gebruik. Je downloadt ze via de app-store van je tablet of telefoon.
Na het installeren maak je een profiel aan, waarbij je je leeftijd en eventuele voorkeuren kunt opgeven.
De app stelt dan een programma samen dat bij jou past. Je kunt kiezen uit verschillende categorieën, zoals geheugen, taal, rekenen of ontspanning. Een typische sessie duurt 10 tot 20 minuten.
Je krijgt een aantal opdrachten die je stap voor stap uitvoert. Bijvoorbeeld: koppel dezelfde plaatjes bij elkaar, vul ontbrekende woorden aan of volg een korte meditatie.
De app geeft direct feedback: je ziet meteen of je het goed hebt en hoe je score is. Dit motiveert om door te gaan. Er zijn ook apps die zich richten op specifieke behoeften, zoals Herinneringen van Thuiszorg Organisatie. Deze app helpt bij het bijhouden van afspraken, het herinneren van medicijnen en biedt handige hulpmiddelen voor het monitoren van de bloeddruk thuis.
Je kunt een schema instellen dat je dagelijks ontvangt. De kosten zijn vaak laag, rond de €3 tot €7 per maand, en soms gratis via de gemeente of zorgverzekering.
Varianten en modellen: wat is er verkrijgbaar?
Er zijn verschillende soorten apps en spellen te vinden, elk met hun eigen focus. Hieronder een overzicht van populaire opties binnen de seniorenzorg:
- Geheugen- en aandachtspellen: Apps zoals BrainGym en MemoryLane bieden dagelijkse uitdagingen die je geheugen en concentratie trainen. Prijs: gratis proefperiode, daarna €5-€10 per maand.
- Ontspannings- en meditatieapps: CalmMind of Stilte helpen bij het verminderen van stress. Ze bevatten korte meditaties van 5 tot 10 minuten. Kosten: €4-€8 per maand.
- Taal- en rekenapps: Woordspel en RekenFit zijn leuk voor wie graag puzzelt. Je oefent met woorden en eenvoudige sommen. Prijs: vaak gratis, soms €2-€5 per maand voor extra functies.
- Spellen voor sociale interactie: BingoOnline of QuizSenioren laten je samen spelen met anderen. Dit kan eenzaamheid verminderen. Kosten: €3-€6 per maand, soms gratis via community-projecten.
Veel van deze apps zijn beschikbaar via de App Store of Google Play.
Sommige zorgorganisaties, zoals Thuiszorg Nederland of Seniorenzorg Plus, bieden speciale pakketten aan voor hun cliënten. Informeer bij je zorgverlener of gemeente naar mogelijkheden voor vergoeding. Soms kun je een subsidie krijgen voor digitale hulpmiddelen of voor praktische steunkousen en aantrekhulpen.
Er zijn ook fysieke spellen die digitaal ondersteund worden. Denk aan een digitale bingo-kaart op een tablet, of een e-ink leesapparaat met ingebouwde puzzels.
Deze combinatie kan prettig zijn als je niet constant naar een scherm wilt kijken. De prijzen variëren van €50 voor een basis tablet tot €200 voor een speciaal seniorenmodel met ingebouwde apps.
Praktische tips voor gebruik
Begin klein. Kies één app uit en probeer het een week uit. Stel een vast moment in, bijvoorbeeld na het ontbijt of voor het slapen gaan.
Zo bouw je een routine op zonder dat het zwaar voelt. Je hoeft niet meteen een uur te oefenen; 10 minuten is al genoeg.
Vraag hulp als je niet weet hoe het werkt. Een kleinkind, buurman of thuiszorgmedewerker kan je helpen met installeren en instellen, of je ondersteunen bij prothesegebruik op latere leeftijd en het dagelijks onderhoud.
Samen kijken is vaak gezelliger en je leert sneller. Zorg dat je tablet of telefoon is aangesloten op wifi, zodat je geen data verliest. Let op je privacy.
Kies apps die duidelijk zijn over hoe ze met je gegevens omgaan.
Lees de voorwaarden of vraag iemand om dit voor je te checken. Vermijd apps die onnodig veel informatie vragen, zoals je volledige adres of bankgegevens. Veel senioren-apps zijn veilig en voldoen aan de Europese privacywet (AVG). Combineer apps met andere activiteiten.
Gebruik een geheugenapp naast het maken van een wandeling of het lezen van een boek. Zo blijft je brein op verschillende manieren actief.
En vergeet niet: plezier staat voorop. Kies spellen die je leuk vindt, dan blijf je het langer doen.
Als je merkt dat je frustratie ervaart, stop dan even. Het is niet erg om een dag over te slaan. De bedoeling is dat je je hoofd fit houdt, niet dat je jezelf onder druk zet. Een vriendelijke glimlach en een kopje thee erbij maken het een stuk aangenamer.