Hulpmiddelen in bruikleen vs eigendom: Wat zijn de regels?
Stel, je hebt een hulpmiddel nodig. Misschien een goede rollator, een douchezitje of een aangepast bed.
De vraag komt dan al snel: koop je het of leen je het? Het antwoord is niet zo simpel als zwart-wit.
Het hangt af van wat je nodig hebt, wat je al in huis hebt en hoeveel je er zelf aan wilt bijdragen. De regels rondom de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) kunnen ingewikkeld voelen. Daarom zetten we het hier simpel en helder voor je op een rij, zodat je weet wat je te wachten staat.
Hulpmiddel lenen via de Wmo: de gemeente regelt het
De meeste mensen beginnen bij de gemeente. Als je door ziekte of ouderdom niet meer zelfstandig kunt wonen, kun je een beroep doen op de Wmo.
Dit betekent dat de gemeente je helpt om zo lang mogelijk thuis te blijven wonen. In de praktijk betekent dit vaak dat je een hulpmiddel in bruikleen krijgt. Je betaalt dan een eigen bijdrage via het CAK.
Voor de meeste mensen is dit ongeveer €19 per maand, ongeacht hoeveel hulpmiddelen je leent.
Dit is dus een vast laag bedrag. De gemeente schat je situatie in. Een Wmo-consulent komt langs en bespreekt wat er nodig is. Als ze akkoord gaan, regelen zij de levering.
Denk aan een standaard rollator, een toiletverhoger of een aangepaste douchekruk. De gemeente kiest vaak voor een basisuitvoering.
Dat is prima voor de meeste situaties. Als je wilt upgraden naar een luxer model, bijvoorbeeld een lichtgewicht rollator van merken als Trust Care of Rollz, dan moet je het verschil vaak zelf bijbetalen. Je bent geen eigenaar.
Als het apparaat kapotgaat, belt de gemeente of de leverancier voor reparatie.
De kleine lettertjes van bruikleen
Gaat het na een paar jaar slijten? Dan krijg je vaak gewoon een nieuwe. Als je verhuist of overlijdt, moet het hulpmiddel vaak terug.
Dit systeem is dus zorgeloos, maar je hebt geen vrijheid om zelf te kiezen waar je koopt. Er zitten wel wat haken en ogen aan bruikleen.
De Wmo-consulent bepaalt wat ‘noodzakelijk’ is. Een standaard douchezitje? Waarschijnlijk wel. Een speciale relaxfauteuil met sta-op functie?
Dan is de kans groot dat je een ‘weigering’ krijgt. De gemeente vindt dat vaak een hulpmiddel voor de ‘luxe’ en niet voor de basisbehoefte. Je moet je verhaal dus goed voorbereiden.
Een ander punt is de wachttijd. Soms duurt het even voordat het hulpmiddel geleverd wordt.
In die tussentijd zit je soms zonder. Ook de kwaliteit kan wisselen. Gemeenten kopen vaak in via grote contracten. Dit levert soms een rollator op die zwaarder aanvoelt dan wat je in de winkel zou kopen. Het is functioneel, maar niet altijd perfect afgestemd op jouw voorkeuren.
Zelf kopen: de vrijheid van eigendom
Je kunt er ook voor kiezen om een hulpmiddel zelf te kopen. Dit doe je bij een thuiszorgwinkel, de HEMA (voor simpele hulpmiddelen) of een specialistische winkel. Zoek je hulpmiddelen voor tijdelijk gebruik na een ziekenhuisopname? Het grote voordeel?
Het is direct van jou. Je kiest het merk, de kleur, de maat en de functies die jij prettig vindt.
Wil je een rollator met luchtbanden en een duwrem? Dan koop je die. Niemand die je tegenhoudt.
Je betaalt de volledige prijs in één keer. Een eenvoudige rollator heb je al voor €80 tot €150. Een elektrische rolstoel of een hoog-laagbed kost al snel tussen de €1.500 en €4.000. Dit is een flinke investering.
De vraag is of je dit kunt missen. Soms kun je een deel declareren bij de zorgverzekering of de Belastingdienst (als je voldoet aan de voorwaarden voor de aftrekpost voor specifieke zorgkosten).
Je bent zelf verantwoordelijk. Als de batterij van je elektrische scootmobiel leeg is, moet je zelf een nieuwe kopen.
Wanneer koop je wel en wanneer leen je?
Gaat de band lek? Dan regel je zelf de reparatie. Dit vergt wat organisatie.
Aan de andere kant: als je verhuist, neem je het gewoon mee.
Je zit niet vast aan regels van de gemeente. Het hangt echt af van het type hulpmiddel. Voor een rollator of een douchezitje is de keuze vaak makkelijk.
De prijsverschillen zijn niet enorm en de noodzaak is duidelijk. Als je de eigen bijdrage van €19 per maand voor 2 jaar betaalt, ben je €456 kwijt.
Een goede rollator koop je voor €200. Dan is kopen vaak voordeliger op de lange termijn.
Voor duurdere hulpmiddelen ligt dit anders. Een hoog-laagbed of een tillift is onbetaalbaar voor de meeste mensen om zelf te kopen. Hier is de Wmo-regeling eigenlijk voor bedoeld. Ook voor protheses of specifieke medische hulpmiddelen (zoals een insulinepomp) is hulpmiddelen lenen via de zorgverzekeraar of Wmo de enige reële optie.
De vergelijking op een rij
Laten we de twee opties naast elkaar leggen. We kijken naar de kosten, de vrijheid en het gemak.
Zo krijg je een beeld wat het beste bij jou past.
- De eigen bijdrage: Bij bruikleen via de Wmo betaal je €19 per maand (maximaal). Dit is een vast laag bedrag. Bij kopen betaal je alles zelf, van €50 voor een hulpmiddel tot duizenden euros.
- Keuzevrijheid: Zelf kopen geeft je 100% vrijheid. Je kiest wat je wilt. Bij bruikleen bepaalt de gemeente de basisuitvoering.
- Service en onderhoud: Bij bruikleen is de leverancier verantwoordelijk. Jij belt bij storing. Bij kopen ben je zelf de monteur of moet je betalen voor reparatie.
- Looptijd: Bij bruikleen mag je het hulpmiddel houden zo lang je het nodig hebt. Als je verhuist naar een verpleeghuis, moet het vaak terug. Bij kopen mag je het houden, ook in het verpleeghuis (mits het past).
- Kwaliteit: Zelf kopen kun je kiezen voor topkwaliteit (bijv. een DeWa rolator). Bij bruikleen krijg je vaak degelijke maar basiskwaliteit.
- Wachttijd: Zelf kopen: direct mee naar huis. Bruikleen: wachten op gemeente, consulent en leverancier (kan weken duren).
- Financiering: Bij kopen kun je soms gebruikmaken van de belastingaftrek voor zorgkosten of een vergoeding uit de aanvullende verzekering (bijv. voor een scootmobiel).
De middenweg: pinnen in termijnen of de Wmo-regeling omzeilen
Er bestaat een grijze zone. Sommige mensen kopen een hulpmiddel zelf, maar doen alsof ze het lenen. Dat werkt niet.
Wel is er een middenweg: de zogenaamde ‘persoonsgebonden budget’ (Pgb) of het zelf aanschaffen met een betalingsregeling. Als je een Pgb hebt, mag je zelf een hulpmiddel kopen en de kosten declareren. Dit geeft de vrijheid van kopen, maar voor specifieke ondersteuning bij kanker loopt de financiering vaak via de Wmo.
Een andere optie is het kopen van een refurbished of tweedehands hulpmiddel. Veel thuiszorgwinkels verkopen gebruikte rollators of stoelen die volledig zijn nagekeken.
Dit scheelt vaak 50% in de prijs. Zo betaal je ineens €100 in plaats van €250, en heb je wel de vrijheid van eigendom.
Dit is ideaal als je weinig eigen middelen hebt, maar wel zelf wilt beslissen.
Let op: Koop je een hulpmiddel zonder dat je recht hebt op Wmo? Dan mag je het vaak aftrekken van de belasting als ‘specifieke zorgkosten’ (mits het bedrag boven een bepaalde drempel uitkomt). Check dit altijd even bij je boekhouder of de Belastingdienst.
Keuzehulp: wat moet je nu doen?
Sta je op het punt om een beslissing te nemen? Gebruik deze checklist om tot een goede keuze te komen.
Het gaat erom wat jij belangrijk vindt: zorgeloosheid of vrijheid? Kies voor bruikleen via de Wmo als: Kies voor zelf kopen als:
- Je een duur hulpmiddel nodig hebt (zoals een hoog-laagbed of een tillift) dat je nooit zelf kunt betalen.
- Je geen omkijken wilt hebben naar onderhoud en reparatie.
- Je tevreden bent met een basisuitvoering en geen specifieke wensen hebt.
- Je inkomensafhankelijke bijdrage (€19 per maand) geen probleem vindt.
Twijfel je nog? Ga eerst naar de gemeente voor een Wmo-advies.
- Je een hulpmiddel zoekt voor een kortere periode (bijv. na een heupoperatie).
- Je specifieke eisen hebt die de gemeente niet vergoedt (bijv. een lichtgewicht rollator van carbon).
- Je het bedrag makkelijk kunt betalen en de investering de moeite waard vindt.
- Je de vrijheid wilt behouden om te verhuizen of het hulpmiddel door te verkopen.
Vraag exact welk model ze leveren. Vervolgens ga je naar een winkel om dat model te vergelijken met wat je zelf kunt kopen. Soms is het verschil in kwaliteit zo groot dat je liever zelf betaalt. Soms is de €19 per maand een prima deal voor een zorgeloos bestaan. Jij beslist.