Wastafel voor rolstoelgebruikers: Ergonomische maten en montage
Een wastafel waar je met je rolstoel makkelijk onder kunt rijden. Dat klinkt als een simpele wens, maar het maakt het verschil tussen hulp vragen en jezelf redden.
Je wilt je eigen gang gaan, zonder dat je continu iemand nodig hebt voor een wasbeurt. Je wilt je hoofd wassen, je tanden poetsen en je scheren zonder dat je in een ongemakkelijke bocht moet draaien. De juiste wastafel geeft je die vrijheid terug. Het is een kleine verandering in je badkamer met een enorme impact op je dagelijks leven.
Wat maakt een wastafel rolstoelvriendelijk?
Een rolstoelvriendelijke wastafel is niet zomaar een lage wasbak. Het is een zorgvuldig ontworpen systeem waarbij de ruimte onder de wastafel volledig vrij is. Je hebt geen last van een pot die in de weg staat of een bak die te laag is en waar je je knieën aan stoot.
De ideale wastafel heeft een diepte van maximaal 45 tot 50 centimeter.
Zo kom je met je benen en je rolstoel dicht genoeg bij de kraan. De hoogte is het allerbelangrijkste.
De bovenkant van de wastafel moet tussen de 70 en 85 centimeter boven de vloer komen te liggen. Dit hangt af van je eigen lengte en de hoogte van je rolstoelzitting. De kraan moet makkelijk met één hand te bedienen zijn, bijvoorbeeld een eenhendelkraan of een elektronische infraroodkraan die op beweging reageert.
Zo kun je je handen wassen zonder de kraan aan te raken.
Onder de wastafel is er minimaal 67 centimeter vrije hoogte nodig en een breedte van minimaal 75 centimeter. Zo kun je comfortabel met je rolstoel tot aan de wastafel komen en heb je genoeg ruimte voor je benen.
De juiste maten: een stappenplan
Het bepalen van de juiste maten is essentieel. Een foutje meten betekent dat je na de verbouwing alsnog tegen problemen aanloopt.
- Meet je zithoogte: Ga in je rolstoel zitten en meet de afstand van de vloer tot aan de bovenkant van je dijbenen (net onder de knie). De ideale wastafelhoogte ligt ongeveer 10 tot 15 centimeter boven deze zithoogte.
- Check de vrije hoogte: Schuif onder je bestaande wastafel (of waar de nieuwe moet komen). Je hebt minimaal 67 centimeter vrije ruimte nodig vanaf de vloer tot onder het wastafelblad.
- Bereken de diepte: Een te diepe wastafel betekent dat je niet bij de kraan kunt. Kies voor een model met een diepte van maximaal 50 cm. Zo voorkom je dat je voorover moet buigen en je rug belast.
- De afstand tot de muur: Zorg dat je minimaal 15 centimeter ruimte hebt tussen de zijkant van je rolstoel en de muur. Zo kun je makkelijk draaien en bewegen.
Pak dus een meetlint en neem de tijd. Dit zijn de belangrijkste afmetingen om te controleren voordat je een wastafel koopt.
Deze maten zijn geen streng regime, maar een leidraad. Iedereen heeft een andere lichaamsbouw en een andere rolstoel. Een ergotherapeut kan je helpen de perfecte maten voor jouw situatie te bepalen.
Soorten wastafels en montage
Er zijn verschillende types wastafels die goed werken voor rolstoelgebruikers. De meest bekende is de wastafel met open zijkant.
Dit is een wastafel die aan de zijkant geen rand heeft en een stukje verder doorloopt.
Je kunt je rolstoel zo dicht mogelijk naar de wastafel schuiven. Dit type wastafel is vaak gemaakt van keramiek of kunststof en is speciaal ontworpen voor de zorg. Een andere optie is een ergonomische wastafel die in hoogte verstelbaar is met een smal onderstel of poten die ver naar de zijkant staan.
Hierbij is het belangrijk dat de poten niet in de weg zitten. Een variant die steeds populairder wordt, is de opzetwastafel op een aangepast meubel. Dit meubel heeft een uitsparing waar je je benen kwijt kunt en een wastafel die wat smaller is dan normaal (bijvoorbeeld 45 cm diep). Qua montage zijn er drie mogelijkheden:
- Wandmontage: De wastafel wordt direct aan de muur bevestigd. Dit geeft maximale beenruimte. Je hebt wel een stevige muur nodig en een speciale beugel die het gewicht kan dragen.
- Op een meubel: De wastafel rust op een kastje of onderstel. Kies voor een meubel met een open ruimte onder de wastafel of een smalle staander aan de zijkant.
- Met poten: De wastafel staat op vier poten. Bij rolstoelvriendelijke modellen staan de poten vaak ver naar achteren of naar de zijkant, zodat je er met je voeten langs kunt.
De montage zelf is vaak een klus voor een professional, vooral als je leidingen moet verleggen.
Een verkeerd gemonteerde kraan of een lekkage kan voor veel overlast zorgen. Een loodgieter of een specialist uit de thuiszorg branche kan dit vaak snel en vakkundig oplossen.
Prijzen en bekende merken
De prijs van een rolstoelvriendelijke wastafel hangt sterk af van het materiaal, het merk en de extra's. Een simpele kunststof wastafel met open zijkant is vaak het goedkoopst.
- Budget (€150 - €400): Hier vind je basismodellen van stevig kunststof of eenvoudig keramiek. Deze zijn vaak smal (40-45 cm diep) en hebben een open zijkant. Merken zoals Procare of Orthop hebben goede instapmodellen. Deze zijn prima voor een eenvoudige verbouwing of als je een tijdelijke oplossing nodig hebt.
- Middenklasse (€400 - €800): In deze prijsklasse kom je uit bij keramische wastafels van merken als Sphinx of Villeroy & Boch die specifieke rolstoelvriendelijke modellen aanbieden. Ook vind je hier complete sets met een bijpassend onderkastje waar je je benen kwijt kunt. De afwerking is beter en de kranen zijn vaak al waterbesparend en makkelijker te bedienen.
- Luxe (€800 - €1500+): Dit zijn de wastafels die je vaak in modernere zorginstellingen vindt. Denk aan RVS-modellen die volledig naadloos zijn en makkelijk te desinfecteren. Ook wastafels met een ingebouwde zeepdispenser of een speciale infraroodkraan die je aan kunt raken zonder dat het water aangaat, vallen in deze categorie. Merken zoals Pressalit of Pressalit Care bieden hoogwaardige, verstelbare systemen die jaren meegaan.
Een keramische variant van een bekend merk is duurder, maar gaat langer mee en ziet er mooier uit.
Praktische tips voor een perfecte wastafel
Hieronder een indicatie van wat je kunt verwachten. Let bij de aanschaf op of de prijs inclusief of exclusief btw en montage is. Soms is een totaalpakket voordeliger dan losse onderdelen bestellen.
Zorg dat je altijd een spiegel op ooghoogte hebt. Een spiegel die te hoog hangt, is onbruikbaar als je zit. Een draaibare spiegel of een spiegel op een verlengbare arm is ideaal.
Een wastafel uitzoeken is één ding, maar er prettig mee werken is het tweede. Je wastafel onderrijdbaar maken is een van de slimme tips om je badkamer nog veiliger en gebruiksvriendelijker te maken.
Verder is de keuze van de kraan cruciaal. Een thermostaatkraan voorkomt dat je je verbrandt aan plotseling heet water. Je stelt de temperatuur één keer in en het water blijft constant. Een elektronische kraan (infrarood) is nog beter: je hoeft geen hendel om te draaien, je houdt je hand eronder en het water stroomt.
Dit is ideaal als je minder kracht in je handen hebt. Denk ook aan accessoires.
Een zeepdispenser die je met je elleboog kunt bedienen, is hygiënischer en makkelijker. Een handdoekhouder moet binnen handbereik zijn, maar niet in de weg hangen als je je rolstoel omdraait. Tot slot: een anti-spat-lipje aan de voorkant van de wastafel voorkomt dat je je benen en de vloer nat maakt.
Veelgestelde vragen
Wat is de ideale hoogte van een wastafel voor een rolstoelgebruiker?
De ideale hoogte ligt meestal tussen de 70 en 85 cm, wat ook belangrijk is bij het inrichten van een toegankelijke inloopdouche. Dit hangt af van je zithoogte.
De bovenkant van de wastafel moet ongeveer 10-15 cm boven je dijbenen uitkomen.
Moet ik mijn hele badkamer verbouwen?
Niet per se. Vaak is het vervangen van de wastafel en het verleggen van de leidingen al voldoende. Als je vloer waterpas is en de muur stevig genoeg, kan een goede klusser dit in een dag doen.
Kan ik een bestaande wastafel aanpassen?
Soms. Als je een lage wastafel hebt met een open ruimte eronder, kun je deze vaak prima gebruiken. Als de wastafel te diep is of als er een pot in de weg staat, is vervangen de beste optie. Wat als ik een elektrische rolstoel heb?
Dan is de vrije ruimte onder de wastafel extra belangrijk.
Zorg dat er genoeg ruimte is voor de voetsteunen en de batterij.
Een wandgemonteerde wastafel is vaak de beste keuze.