Verschil tussen zorg in natura en PGB
Je staat voor een keuze. De thuiszorg belt aan, maar jij wilt liever zelf bepalen wie je helpt en wat er gebeurt. Of misschien twijfel je nog.
Moet je kiezen voor zorg in natura of een persoonsgebonden budget (PGB)?
Dit is een vraag die veel senioren en hun kinderen bezighoudt. Het voelt soms als een ingewikkeld doolhof van regels en formulieren.
Toch is het verschil simpel als je het eenmaal snapt. In deze gids leg ik het je uit, alsof we samen aan de keukentafel zitten met een kop koffie. We hebben het over echt geld, echte zorg en hoe je het beste uit je WMO- of WLZ-indicatie kunt halen.
Wat is het verschil eigenlijk?
Stel je voor: je hebt recht op 4 uur hulp per week.
Bij zorg in natura regelt de gemeente of het zorgkantoor alles voor je. Ze sturen een zorgaanbieder langs, zoals Thuiszorg van Aethon of Buurtzorg. Jij hoeft niets te regelen, maar je hebt weinig te kiezen. Het is een kant-en-klaar pakket.
Bij een PGB, een persoonsgebonden budget, krijg je het geld op je eigen rekening. Jij wordt de baas.
Je huurt zelf een zorgverlener in, misschien wel je buurvrouw of een bekende van de voetbalclub.
Je betaalt ze zelf en regelt de roosters. Het grote verschil zit hem in de regie. Zorg in natura voelt vaak als een trein die op rails rijdt.
Jij stapt op het station en de trein brengt je naar de bestemming. Een PGB is een eigen auto.
Je bepaalt zelf de route, de bestemming en hoe hard je rijdt. Maar je moet wel zelf achter het stuur kruipen en de benzine betalen. Beide opties worden vergoed vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO) of de Wet langdurige zorg (WLZ), maar de manier waarop verschilt enorm.
Waarom is dit zo belangrijk? Omdat het je dagelijks leven bepaalt.
Wie komt er in huis? Wat doen ze? En wat als je zorgverlener ziek is?
Bij zorg in natura lost de organisatie dat op. Bij een PGB ben je zelf verantwoordelijk voor een vervanger.
Het gaat dus niet alleen om geld, maar ook om tijd, energie en gemoedsrust.
Hoe werkt zorg in natura in de praktijk?
Bij zorg in natura vraag je een indicatie aan bij de gemeente (WMO) of het zorgkantoor (WLZ). Een wijkverpleegkundige komt langs voor een keukentafelgesprek.
Samen bespreek je wat je nodig hebt. Denk aan hulp bij douchen, aankleden of medicijnen innemen. De gemeente of het zorgkantoor kiest dan een zorgaanbieder uit hun bestand.
Dat kan een grote organisatie zijn zoals T-Zorg of een kleinschalige aanbieder bij jou in de buurt.
De zorgverlener komt op vaste tijden. Stel, je hebt indicatie voor 3 uur per dag. Dan komt er iemand om 08:00 uur voor de ochtendzorg en misschien nog iemand om 18:00 uur voor de avondzorg.
Je hebt geen keuze in wie het is. De organisatie stuurt wie er beschikbaar is.
Als die persoon ziek is, stuurt de organisatie een collega. Jij hoeft niets te regelen.
De kosten? Die worden rechtstreeks geregeld. Je betaalt soms een eigen bijdrage via het CAK. Voor WMO is dat maximaal €19 per maand, afhankelijk van je inkomen.
Voor WLZ loopt dit op tot wel €1.200 per maand bij een hoog inkomen. De zorgverlener declareert de uren rechtstreeks bij de gemeente of het zorgkantoor.
Jij ontvangt geen rekeningen. Het is een zorgeloos model, maar wel met weinig persoonlijke keuze.
Wat is een PGB en hoe regel je dat?
Een PGB is een budget dat je krijgt om je eigen zorg in te kopen. Je kunt ook een PGB aanvragen voor woningaanpassing bij de gemeente (WMO) of het zorgkantoor (WLZ).
Na het keukentafelgesprek ontvang je een indicatie met een budget. Bij WMO is dat vaak een bedrag per jaar.
Stel, je hebt recht op 4 uur hulp per week. Dan ontvang je ongeveer €15 tot €25 per uur, afhankelijk van de zorgzwaarte. Een PGB voor WMO-zorg kan dus uitkomen op €3.000 tot €5.000 per jaar.
Bij WLZ is het budget hoger. Denk aan intensieve zorg thuis. Een PGB voor WLZ kan oplopen tot €50.000 per jaar of meer, afhankelijk van je indicatie. Je ontvangt dit bedrag op een aparte PGB-rekening.
Vanaf daar betaal je je zorgverleners. Je kunt een familielid inhuren, een professionele zzp’er of een kleinschalige organisatie.
Voorbeelden van bekende zzp’ers in de thuiszorg zijn te vinden via platforms als Zorgkaart Nederland of Thuiszorgwinkel. De werking is eenvoudig maar vereist organisatie.
Je sluit een contract met je zorgverlener. Spreek tarieven af: een professionele zzp’er vraagt vaak €25 tot €40 per uur. Een buurvrouw of familielid kun je minder betalen, maar het minimumloon (rond €13 per uur) moet wel worden nageleefd.
Je houdt een urenregistratie bij en stuurt elke maand de declaratie naar je eigen PGB-rekening.
Het is een baan voor jezelf, maar je hebt wel de vrijheid.
Wat kost het en wat levert het op?
Bij zorg in natura betaal je weinig tot niets zelf, behalve de eigen bijdrage.
De rest wordt vergoed. Maar je betaalt indirect wel voor de overhead van de zorgorganisatie.
De tarieven liggen vast. Een uur thuiszorg via een grote organisatie kost de gemeente ongeveer €50 tot €70 per uur. Jij ziet dit niet op je rekening, maar het bepaalt wel hoeveel zorg je krijgt. Bij een PGB betaal je zelf de rekening.
Een voorbeeld: je huurt een zzp’er in voor 4 uur per week tegen €30 per uur.
Dat is €120 per week, of €6.240 per jaar. Als je budget €7.000 is, hou je geld over voor andere hulpmiddelen. Misschien een traplift of een scootmobiel.
De tarieven verschillen per regio. In Amsterdam betaal je meer dan in een dorp in Friesland.
Check de tarieven via de PGB-website of vraag een zorgconsulent. Een PGB kan voordeliger zijn als je slim inkoopt.
Een bekend voordeel: je kunt een zorgverlener langer inhouden. Bij zorg in natura wisselen medewerkers vaak. Bij een PGB bouw je een band op met één persoon.
Dit verhoogt de kwaliteit van leven. Wel moet je rekening houden met administratie. Het PGB-team van je zorgkantoor of de gemeente helpt hierbij, maar je bent zelf verantwoordelijk voor de urenadministratie en contracten.
Praktische tips voor je keuze
Twijfel je? Begin met een proef.
Vraag eerst zorg in natura aan. Probeer het een maand. Bevalt het niet? Dan kun je altijd nog overstappen op een PGB. De overstap is mogelijk, maar je moet wel opnieuw een indicatie aanvragen.
Een zorgconsulent of wijkverpleegkundige kan je hierbij helpen. Zij kennen de weg in de WMO en WLZ.
Denk na over je netwerk. Heb je kinderen of kleinkinderen die kunnen helpen?
Dan is een PGB ideaal. Je kunt hen inzetten en betalen uit het budget. Dit heet mantelzorg combineren met PGB.
Let wel op de regels: je mag geen directe familie betalen voor medische handelingen, zoals injecties. Voor huishoudelijke hulp is het wel mogelijk.
Houd rekening met de toekomst. Je gezondheid kan veranderen. Bij zorg in natura schaal je makkelijker op of af.
Bij een PGB moet je zelf actie ondernemen. Vraag altijd advies bij een onafhankelijke cliëntondersteuner.
Die is gratis en helpt je bij het aanvragen en kiezen. Ze kennen de specifieke merken en hulpmiddelen, zoals een tillift van Handi-Move of een rolstoel van Invacare.
Tot slot: lees de kleine lettertjes. Bij een PGB is een zorgvuldige controle op PGB bestedingen jaarlijks verplicht.
Doe je dit niet, dan loop je risico op terugvorderingen. Bij zorg in natura is dit niet nodig. Kies wat bij jou past. Of je nu gaat voor de zekerheid van natura of de vrijheid van een PGB, vergelijk de voor- en nadelen; beide kunnen goed werken. Het gaat erom dat jij je veilig en thuis voelt.