Slaapkamer aanpassen voor senioren: Checklist voor veiligheid
De vloer: je fundament
De vloer is de plek waar het vaak misgaat. Je stapt je bed uit en grijpt mis. Of je struikelt over een randje. Pak het meteen goed aan. Maak de route van je bed naar de deur en naar de badkamer zo veilig mogelijk.- Verwijder alle losse kleedjes. Dat leuke vloerkleedje bij je bed? De grootste valgevaar. Gooi het weg of plak het muurvast met dubbelzijdig tapijttape. Een kleedje dat wegschuift onder je voet is een garantie voor een val.
- Zorg voor vloerbedekking zonder naden. Heeft je kamer tapijt? Controleer of er opstaande naden zijn. Die kun je het beste laten vastnaaien of kitten. Een rubberen mat met antislip onder je voeteneind is een goed idee. Kost ongeveer €15,-.
- Check de drempels. Gaat er een drempel naar je slaapkamer of badkamer? Maak deze zo laag mogelijk. Een drempelhulp van aluminium of rubber (van merken als Thuiszorgwinkel) kost rond de €30,- en maakt de drempel bijna vlak.
- Maak de vloer stroef. Gebruik een speciale antislip spray voor tegels of hout (bijvoorbeeld van Grip Fix, circa €20,-). Vooral in de badkamer is dit essentieel. Zo glibber je niet uit bij een nachtelijk bezoek.
Een opgeruimde kamer is een veilige kamer. Zorg dat er geen kabels op de grond liggen.
Zit er een snoer van je nachtlampje over de vloer? Plak het vast met kabelclips of leg het langs de rand van de muur. Zo loop je er nooit over.
Je bed: het hart van de kamer
Uit bed stappen moet makkelijk en veilig kunnen. Zeker als je even wat minder ter been bent. Je bed is je startpunt voor de dag. Zorg dat dit punt super stabiel is. Een goed bed voorkomt een val.- Hoogte van het bed op orde. Je voeten moeten plat op de grond kunnen staan als je op de rand van het matras zit. Is je bed te laag? Gebruik bedverhogers van stevig kunststof of hout. Die schuif je onder de poten. Een setje kost tussen de €25 en €40. Stukken goedkoper dan een nieuw bed.
- Voorkom uitglijden. Leg antislip matten onder je matras. Zo schuift het bed niet. Zorg ook dat je nachtkastje stabiel staat. Je grijpt er misschien op om jezelf omhoog te trekken. Als het omvalt, ben je je steun kwijt.
- Gebruik een bedrand verhoger. Bang dat je uit bed rolt? Een bedrand verhoger is een zachte opstaande rand die je onder het matras schuift. Veel beter en comfortabeler dan een harde bedstootrand. Merken als Mobilife hebben goede opties voor rond de €50,-.
- Handige hulpjes: de bedgreep. Een bedgreep (of bedhandvat) schuif je onder het matras. Hij steekt uit aan de zijkant. Zo heb je altijd iets om je aan vast te houden bij het opstaan. Een Simpel model heb je al voor €35,-. Echt een gamechanger.
Als je een elektrisch verstelbaar bed hebt, check dan de kabel. Die mag niet over de grond slingeren.
De nachtkastjes slim gebruiken
Je nachtkastje is je basis. Zet er niet te veel op. Maar zet wel de juiste dingen erop. Een goede lamp, je medicijnen, en een hulpmiddel om hulp te roepen.Zorg dat de afstandsbediening altijd binnen handbereik hangt, bijvoorbeeld aan een speciaal haakje naast je hoofdsteun. Zo hoef je niet te draaien en zoeken in het donker. Je nachtkastje moet stabiel staan. Zet het niet te ver uit je bed.
Je moet er makkelijk bij kunnen zonder dat je volledig uit bed hoeft te hangen. Een lade die makkelijk open kan is handig, maar zorg dat je niet struikelt over uitgetrokken lades.
Verlichting: zie wat je doet
Slecht zicht is een grote boosdoener. In een donkere kamer schat je afstanden verkeerd in. Je stoot je teen of je ziet een drempel over het hoofd. Goede verlichting is je beste vriend. Zorg voor licht waar je het nodig hebt.- De hoofdlamp: helder en dimbaar. Je plafondlamp is waarschijnlijk te fel en niet sfeervol. Zorg voor een goede leeslamp naast je bed. Kies voor een lamp die je makkelijk aan en uit kunt doen, bijvoorbeeld met een aanraaksensor of een snoerschakelaar. Let op: het snoer mag niet over de vloer hangen.
- Nachtlampjes op de juiste plek. Zet een nachtlampje in het stopcontact bij de deur. En één bij je bed. Zo kun je beide kanten op lopen zonder in het duister te tasten. Kies voor bewegingssensoren. Die gaan vanzelf aan als je opstaat. Te koop voor €10,- per stuk bij de Kruidvat of Action.
- Licht op de route. Is de weg naar de badkamer donker? Hang een wandlampje op of zet een staande lamp neer. Zorg dat de schakelaar makkelijk te bereiken is. Een trekschakelaar is ideaal, die kun je met je voet of elleboog bedienen.
- Verlicht de randen. Plak een stukje reflecterende tape op de rand van je nachtkastje of de deurpost. In het schemerlicht licht dit op en zie je direct waar de rand is. Dit heet 'high-vis' tape en is te koop bij bouwmarkten voor een paar euro.
Let op de kleur van het licht. Kies voor warm wit licht (2700K). Dit is rustiger voor je ogen dan fel blauw licht.
Zorg dat de schakelaars groot en duidelijk zijn. Kleine, moeilijke knopjes zijn frustrerend en kunnen uitglijden.
Deuren en ramen: makkelijk open, veilig dicht
Je moet je kamer makkelijk kunnen verlaten. Zeker in een noodgeval. Maar je wilt ook dat je kamer veilig is. Dat er niemand zomaar naar binnen kan. Deurbeslag en sloten zijn hier essentieel.- Wissel de deurklink voor een deurknop. Een deurklink moet je indrukken. Een deurknop draai je makkelijk met je handpalm of elleboog. Dit is veel makkelijker als je last hebt van reuma of krachtverlies. Een simpel deurknopje kost €15,- en is vaak zo gemonteerd.
- Deurstopper tegen klemmen. Zorg dat je deur niet dicht kan waaien of dicht kan slaan. Een deurstopper van stevig rubber of een ijzeren plaatje aan de vloer voorkomt dat je vingers bekneld raken of dat je buurman je slaapkamer binnenloopt.
- Veilig en makkelijk slot. Zit er een grendel op je deur? Zorg dat je die makkelijk kunt bedienen. Een grendel met een groot handvat is beter dan een klein klepje. Zorg dat je de sleutel nooit op slot doet tenzij het echt moet. Je wilt altijd naar binnen kunnen in geval van nood.
- Ramen openen en sluiten. Draaikiepramen zijn handig, maar de sluiting kan zwaar zijn. Gebruik een raamstok. Zo'n stok met een haakje eraan (kost €10,-) helpt je om het raam te openen en te sluiten zonder te hoeven reiken.
Controleer of je raam makkelijk open kan voor frisse lucht. Een benauwde slaapkamer is niet goed voor je nachtrust en een gezonde slaapomgeving.
Maar zorg dat je niet per ongeluk naar buiten kunt vallen. Hang horren op om muggen buiten te houden, zodat je het raam 's nachts open kunt laten.
De badkamer: de gevaarlijkste plek
Veel senioren hebben een badkamer naast of in de slaapkamer. Dit is dé plek waar veel ongelukken gebeuren. Gladde tegels, water en weinig houvast. Pak dit goed aan. Dit verdient je volle aandacht.- Antislip in de douche en bad. Dit is nummer 1. Plak antislip strips of tegels in je douchebak. Of gebruik een antislip mat van rubber. Die kun je makkelijk schoonmaken. Kies voor een mat met zuignappen die goed vastzitten.
- Steun bij het opstaan. Een douchezitje is fijn, maar je moet ook makkelijk overeind komen. Zorg voor stevige wandbeugels (rvs) naast het toilet en in de douche. Minimaal twee, zodat je beide handen kunt gebruiken. Een douchezitje met rugleuning en arsteunen (zoals van het merk Etac) is super veilig, kost rond de €80,-.
- De douchekop op een stang. Een douchekop die je vasthoudt is onhandig als je je vast moet houden. Kies voor een douchestang met een glijder. Zo kun je de douchekop op de juiste hoogte zetten en vastzetten. Handig als je zit te douchen.
- Goede verlichting in de badkamer. Zorg voor helder licht boven de spiegel en in de douche. Een schemerlampje is hier niet voldoende. Een LED-spotsysteem is ideaal. Zorg dat de schakelaar buiten de natte zone zit.
Gebruik een badkamerbankje of een douchestoel. Zitten tijdens het douchen vermindert het valrisico enorm. Kies voor een bankje dat je op de rand van het bad kunt zetten of dat stabiel in de douchebak staat. Denk bij het inrichten van de slaapkamer ook aan bedhekken voor extra veiligheid.
Materialenlijst: je winkelmandje
Je hoeft niet alles in één keer te kopen. Begin met de grootste gevaren. Hier een overzichtje van wat je nodig hebt en wat het ongeveer kost.Basis checklist:
- Antislip matten (vloer & douche): €10 - €20 per stuk
- Bedverhogers: €25 - €40 per set
- Bedgreep: €35 - €50
- Bewegingssensor nachtlampjes: €10 per stuk
- Deurknop (ipv klink): €15 - €25
- Raamstok: €10
- Douchezitje (met arsteunen): €80 - €150
- Wandbeugels (set van 2): €30 - €60
Zorg dat het antislip poten heeft. Check of je recht hebt op vergoeding.
Via de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) kun je soms hulpmiddelen krijgen. Ga langs bij de gemeente of vraag bij je zorgverzekering na of je een vergoeding krijgt voor bijvoorbeeld een douchezitje of grepen. Vaak is het makkelijker dan je denkt.
Onderhoud en routine: houd het veilig
Een veilige kamer blijft niet vanzelf veilig. Je moet er af en toe naar kijken. Plan dit in. Doe bijvoorbeeld elke maand een snelle check.- Check de antislip. Plakt je badmat nog? Zijn de strips in de douche nog stroef? Slijtage is normaal. Vervang op tijd.
- Test de verlichting. Doet alle lampjes het nog? Zijn de batterijen van de sensorlampjes nog goed? Een kapotte lamp in een donkere hoek is een valkuil.
- Voel de vloer. Loop de kamer door. Voel je losse tegels? Zit er een bobbel in het tapijt? Los dit meteen op.
- Zit alles nog vast? Check de beugels in de badkamer. Zitten ze nog muurvast? Gebruik je ze vaak? Dan kan de schroef losraken. Draai ze jaarlijks vast.
En tot slot: zorg dat je altijd je telefoon binnen handbereik hebt. Een ouderwetse noodknop om je hals is ook een optie, net als een handige bedbeugel om zelfstandig in en uit bed te stappen. Vraag ernaar bij je thuiszorgorganisatie.
Zo weet je zeker dat je altijd hulp kunt roepen. Je slaapkamer moet je veilige thuishaven zijn.
Met deze checklist ben je al een heel eind op weg. Veel succes!