Rolstoel aanpassingen voor aan de eettafel
Een avondmaaltijd hoort een feestje te zijn. Gezellig met z’n allen om de tafel, kletsen, lachen, en samen eten.
Maar als je in een rolstoel zit, kan dat soms een behoorlijke uitdaging zijn. De tafel is te laag, je komt er niet goed onder, of je arm raakt constant de rand. Het voelt niet ontspannen. Dat is zonde, want juist die momenten zijn zo belangrijk.
Goede rolstoel aanpassingen voor aan de eettafel zorgen ervoor dat je weer echt kunt aanschuiven. Niet alleen fysiek, maar ook sociaal.
Je zit op gelijke hoogte, je kunt makkelijk je bord pakken en je armen rusten.
Het is het verschil tussen een maaltijd die je 'doet' en een maaltijd die je beleeft. Dit gaat niet alleen over een stukje gemak, het gaat over je plek aan tafel opeisen.
Waarom die standaard rolstoel niet werkt
De meeste standaard rolstoelen zijn ontworpen voor de algemene ruimte, niet specifiek voor de eettafel.
De zithoogte is vaak rond de 50 centimeter, terwijl een gemiddelde eettafel ongeveer 76 centimeter hoog is. Het gevolg? Je schuift aan en je zit met je borstkas tegen de tafelrand. Je ellebogen moeten omhoog om je bestek te gebruiken, wat vermoeiend is voor je schouders.
Je knieën en voeten komen onder de tafel ook in de knel. De tafelpoten in de weg, of je beensteunen die te hoog opkomen.
Je kunt je benen niet kwijt en zit eigenlijk een beetje opgesloten.
Het is een ongemakkelijke houding die ervoor zorgt dat je snel afhaakt. Je eet misschien sneller op en trekt je terug, terwijl je eigenlijk graag langere tijd gezellig zou blijven zitten na het eten. Die ongemakkelijke houding kan ook leiden tot pijnklachten in je rug, nek of schouders. Het gaat dus verder dan alleen 'niet lekker zitten'.
Het beïnvloedt je hele eetervaring. Je focus ligt dan op hoe je je armen en benen moet positioneren, in plaats van op het eten en de gesprekken.
Een goede aanpassing haalt die barrière weg. Je kunt je weer concentreren op waar het echt om draait: de gezelligheid.
De belangrijkste aanpassingen: van simpel tot specialistisch
Gelukkig zijn er veel oplossingen te bedenken, van een simpele verhoger tot een compleet aangepaste stoel.
1. Verhogers voor je rolstoel
De juiste keuze hangt af van je type rolstoel, je lichamelijke mogelijkheden en de hoogte van je eettafel. Hieronder bespreken we de meest effectieve opties. De meest bekende en vaak goedkoopste oplossing zijn de zogenaamde 'rolstoelverhogers'.
Dit zijn blokken van stevig kunststof of metaal die je onder de zitting van je stoel plaatst. Ze tillen je hele rolstoel op, waardoor je hoger komt te zitten.
Je hebt ze in verschillende hoogtes, vaak van 5 tot 15 centimeter.
Voordelen zijn de eenvoud en de prijs. Ze zijn makkelijk te monteren en kosten tussen de €30 en €80. Je hebt ze bijvoorbeeld van merken als Drive Medical of Mediprema. Er is wel een belangrijk aandachtspunt: je zwaartepunt verandert.
2. De eettafel rolstoel: de specialist
Je rolstoel wordt hoger en daardoor minder stabiel. Je moet goed opletten dat je niet om kunt kiepen, zeker bij het opstaan of bij het gebruik van een rolstoel oprit voor de drempel.
Ook je voetsteunen moeten misschien worden verlengd, anders raken je voeten de grond niet meer. Voor wie dagelijks aan een standaard eettafel eet, is een speciale eettafel rolstoel vaak de beste investering. Dit zijn rolstoelen die vanaf de grond op een veel hogere hoogte kunnen komen, soms wel tot 65-70 centimeter.
Ze zijn specifiek ontworpen om onder een normale eettafel te passen. Een bekend model is de Etac Hi-Loo.
Deze stoel heeft een gasveer waarmee je soepel van lage zithoogte (bijvoorbeeld voor gebruik in de woonkamer) naar hoge zithoogte kunt springen. Hij is stabiel, veilig en heeft een design dat niet direct als 'medisch' oogt. Je kunt hem vaak ook gebruiken als transferhulp naar een bed of toilet.
3. Specifieke tafelblad verlengers en armsteunen
De prijs ligt wel hoger, vaak tussen de €1200 en €1800. Een andere optie is de Meyra Matrix, die ook verstelmogelijkheden biedt voor de armleuningen en de rugleuning.
Dit is een investering, maar het biedt je de ultieme vrijheid om overal aan te schuiven. Soms is het probleem niet zozeer de hoogte, maar de ruimte. Je rolstoel komt onder de tafel, maar je armen zijn te kort om comfortabel te eten.
Of je botst met je armleuning tegen de tafelrand. Hiervoor zijn speciale accessoires.
Je hebt uitklapbare tafelblad verlengers. Dit is een stuk dat je aan de bestaande tafel kunt bevestigen en dat ervoor zorgt dat je meer oppervlakte onder je hebt.
De Etac Care tafel is hier een goed voorbeeld van. Dit is een apart tafeltje dat je naast je gewone tafel kunt schuiven en dat je in hoogte en diepte kunt verstellen. Het kost ongeveer €400-€500, maar het is een perfecte oplossing als je maar aan één kant van de tafel zit of als de tafel te groot is om te veranderen. Voor de armsteunen zijn er korte, afneembare armsteunen die je op je bestaande rolstoel kunt monteren.
Ze bieden steun zonder in de weg te zitten. Deze zijn vaak merkonafhankelijk en kosten tussen de €50 en €100 per stuk. Een simpele, effectieve aanpassing voor meer comfort.
Wat kost het en wat vergoedt de verzekering?
De kosten kunnen flink uiteenlopen. Zoek je een handige rolstoel voor een dagje uit? Een setje rolstoelverhogers van 10 cm heb je al voor €50.
Een speciale eettafel rolstoel zoals de Etac Hi-Loo loopt op tot zo’n €1500. Een losse tafelverlanger zit rond de €450. Het is dus belangrijk om goed te kijken wat je precies nodig hebt en wat je budget is. Zoek je naar een goedkoper alternatief? Lees dan onze Lidl rolstoel review: is het een degelijk product? De vergoeding door de zorgverzekering is niet altijd makkelijk.
Een speciale eettafel rolstoel wordt in principe gezien als een 'noodzakelijk hulpmiddel' voor de algemene verzorging. Als je deze stoel dus ook nodig hebt voor transfer (overstappen) of voor het toiletbezoek, is de kans op vergoeding via de basisverzekering (met Wlz-indicatie) of de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (Wmo) via de gemeente groter.
Echter, als het alleen gaat om 'comfort aan tafel', kan de verzekering weigeren.
Dan zou het een 'luxe' zijn. Een verhogingsset voor je bestaande stoel wordt vaak niet vergoed. Het is essentieel om dit te bespreken met de ergotherapeut. Die kan een goede motivering schrijven voor de verzekering of de gemeente, waarin uitlegt dat deelname aan de maaltijd essentieel is voor je sociale welzijn en lichamelijke gesteldheid.
Praktische tips voor een soepele maaltijd
Naast de juiste stoel of aanpassing, zijn er een paar simpele dingen die je kunt doen om het jezelf makkelijker te maken.
Denk aan je bestek. Grote, lichte bestekhandvaten (zoals van het merk Eatwell) helpen als je minder kracht in je handen hebt.
Ze liggen steviger in de hand en vallen niet makkelijk om. Gebruik een plateau. Een antislip plateau of een opstaand randje rondom je bord houdt het eten op zijn plek. Je hoeft minder te 'jagen' met je vork en het voorkomt morsen.
Dit vermindert de frustratie en maakt het eten zelfstandiger. Deze plateaus zijn vaak voor een paar euro te koop bij thuiszorgwinkels.
En tot slot: kleding. Zorg dat je kleding draagt die niet knelt en makkelijk zit. Vooral broeken met een hoge taille en een zachte stof zitten het comfortabelst als je langere tijd zit.
Een broek van Simone of Solide heeft vaak handige sluitingen en een zachte pasvorm die niet schuurt. De juiste voorbereiding zorgt ervoor dat je ontspannen aan tafel kunt.
Het gaat erom dat je de barrières weghaalt, zodat je weer kunt genieten.
Want dat is waar het om draait: een goede maaltijd en fijn gezelschap. Daar heb je recht op.