Prostaatklachten bij senioren: Symptomen en behandelingen
Je loopt net iets vaker naar de wc, vooral 's nachts. Of je merkt dat de straal minder krachtig is.
Dit zijn van die dingen die langzaam sluipen. Je went eraan, tot je partner zegt: "Schiet eens op, wat is er aan de hand?". Prostaatklachten zijn een veelvoorkomend verhaal bij mannen boven de 60.
Het is niet iets om je voor te schamen, maar het is wel iets om aan te pakken.
Je levenskwaliteit kan er flink onder lijden, en dat is nergens voor nodig.
Wat zijn prostaatklachten eigenlijk?
Je prostaat is een klier, zo groot als een kastanje, net onder je blaas.
Hij omringt je plasbuis, de buis waar je urine en sperma doorheen gaan. Door de jaren heen kan deze klier groter worden.
Dit is een goedaardige vergroting, niets ernstigs. Je hoort er vaak niets over, totdat de klier als een soort knijper op je plasbuis gaat drukken. Dat zorgt voor de klachten. Je prostaat kan ook ontstoken raken (prostatitis), of er kan sprake zijn van kanker.
De klachten kunnen op al deze dingen wijzen, dus het is slim om ze serieus te nemen.
Waarom is het zo belangrijk om hier aandacht aan te besteden? Omdat het je nachtrust en je zelfvertrouwen aantast. Je vermijdt lange autoritten omdat je bang bent dat je moet plassen.
Je sociale leven gaat op een laag pitje. Bovendien kunnen klachten die lang duren, je blaas of zelfs je nieren beschadigen.
Het is dus geen 'vervelend ouderdomskwaaltje' dat je maar moet accepteren. Je kunt er echt iets aan doen.
De signalen die je niet moet negeren
De klachten zijn vaak heel herkenbaar. Het voelt alsof je blaas nooit helemaal leeg is.
Je plast, en vijf minuten later voel je de aandrang alweer. 's Nachts moet je meerdere keren uit bed, soms wel 3 of 4 keer. Dit breekt je slaap en maakt je overdag moe en chagrijnig.
Dat is het meest gehoorde verhaal bij mannen die bij de huisarts komen.
Naast de frequente aandrang, verandert ook je straal. Hij is minder krachtig, of hij start en stopt ineens. Je moet persen om te beginnen met plassen. Soms druppelt er nog na, wat voor natte vlekken in je onderbroek zorgt.
Dit kan leiden tot schaamte en het vermijden van sociale contacten. Een enkele keer zit er bloed bij de urine.
Prostaatklachten zijn geen schande. Ze zijn een signaal van je lichaam dat het tijd is om hulp te zoeken en je leven weer comfortabel te maken.
Dat is direct een reden om de huisarts te bellen, zonder uitstel. De impact op je dagelijks leven is vaak groter dan je denkt. Je bent continue met je blaas bezig.
Waar is het dichtstbijzijnde toilet? Kun je die vergadering wel uitzitten?
Een dagje uit wordt een planningssessie. Dit mentale stukje is vaak de druppel die mannen over de streep trekt om hulp te zoeken.
Wat kun je eraan doen? Van leefstijl tot medicijnen
Gelukkig zijn er veel opties, en je hoeft niet meteen onder het mes. De eerste stap is vaak een bezoek aan de huisarts.
Die kan je doorverwijzen naar een uroloog, een specialist voor de urinewegen. Samen bespreek je wat bij jou past. Veel mannen beginnen met aanpassingen in hun leefstijl.
Dat klinkt simpel, maar het kan een wereld van verschil maken. Probeer cafeïne (koffie, thee, cola) en alcohol te minderen, vooral in de avond.
Deze dranken irriteren je blaas en zorgen dat je vaker moet plassen. Ook het vermijden van scherpe kruiden kan helpen. Verder is het slim om 's avonds minder te drinken, zeker omdat alcoholgebruik bij senioren extra risico's met zich meebrengt, zodat je nacht rustiger wordt.
Een andere simpele tip: zorg dat je bij het plassen ontspannen op de wc zit. Druk niet te hard. Neem de tijd.
Sommige mannen vinden het prettig om hun handen warm te houden en zachtjes boven de schaamstreek te houden; dit kan de spieren ontspannen.
Als leefstijl niet genoeg is, zijn er medicijnen. De meest voorgeschreven zijn zogenaamde alfa-blokkers. Die ontspannen de spieren rond de prostaat en de blaashals. Ze werken vaak snel, soms al binnen een dag of twee.
Je plast makkelijker en de straal wordt krachtiger. Een andere groep medicijnen zorgt dat de prostaat weer krimpt.
Dit duurt langer, soms wel 3 tot 6 maanden, maar het effect kan heel goed zijn. Een bekend merk is Tamsulosine (vaak de goedkoopste variant, rond de €10-15 per maand), of de duurdere variant Flomax (rond de €30-40 per maand). Overleg altijd met je arts wat voor jou de beste keuze is.
Prijzen van veelgebruikte medicijnen
- Tamsulosine (generiek): Ongeveer €10 - €15 per maand. Dit is vaak de eerste keus.
- Flomax (merk): Ongeveer €35 - €45 per maand. Soms beter verdragen door sommige mannen.
- Dutasteride (Avodart): Ongeveer €45 - €60 per maand. Werkt in op de grootte van de prostaat.
Behandelingen en hulpmiddelen: van druppelvanger tot operatie
Als medicijnen niet voldoende helpen, of als de klachten ernstig zijn, zijn er medische ingrepen. Een veelvoorkomende, moderne behandeling is de TURP.
Dit is een kijkoperatie waarbij de arts weefsel van de prostaat weghaalt, waardoor de plasbuis weer ruimte krijgt.
Het is een dagbehandeling of je blijft één nacht in het ziekenhuis. Herstel duurt een paar weken. Het is een bewezen effectieve behandeling, maar net als bij elke operatie zijn er risico's, zoals het optreden van naweeën (incontinentie) of problemen met zaadlozing (retrograad ejaculeren).
De kosten voor een TURP zijn vaak gedekt door je basisverzekering, maar het eigen risico (minimaal €385) moet je wel zelf betalen. Een nieuwere, minder ingrijpende optie is de UroLift.
Dit is een implantaat dat de prostaat opzij duwt met kleine haakjes. De behandeling duurt ongeveer 15 minuten en gebeurt vaak onder lokale verdoving. Je plast meteen beter en je ejaculatie blijft meestal behouden. Het herstel is supersnel, vaak kun je dezelfde dag nog naar huis.
Dit is vaak een particuliere behandeling, omdat het in Nederland nog niet standaard wordt vergoed.
De kosten liggen tussen de €2000 en €3500, afhankelijk van de kliniek. Veel mannen die hier last van hebben, kiezen hiervoor vanwege de lage impact op hun dagelijks leven. Naast operaties zijn er ook hulpmiddelen die je leven makkelijker maken, vooral als je soms een druppel verliest.
Dit heet incontinentie, en het kan voorkomen na operaties of door de druk van de vergrote prostaat. Naast zorg bij oedeemklachten, zijn er inlegkruisjes voor mannen die specifiek zijn ontworpen om urine op te vangen en geur te neutraliseren.
Merken als Tena Men of Abena hebben goede opties. Een pakje van 10 tot 15 stuks kost ongeveer €5 tot €8. Je hebt ook herbruikbare onderbroeken met een ingebouwd opvangzakje, die wasbaar zijn. Dit scheelt in de kosten en het milieu.
Overzicht hulpmiddelen en kosten
- Tena Men absorptiebroekje: Herbruikbaar, wasbaar. Prijs: ongeveer €25 per stuk.
- Manu basic inlegkruisjes: Wegwerp, discreet. Prijs: €5-€7 per pakje (10-15 stuks).
- Penisvergrooter / urinaal voor 's nachts: Een zachte sleeve die aansluit op een nachturinaal. Prijs: €30-€50. Helpt om 's nachts niet te hoeven opstaan.
- Plaswekker: Een apparaatje dat je pols draagt en trilt als je moet plassen, om je blaas te trainen. Prijs: €50-€100.
Praktische tips voor de dag van vandaag
Het allerbelangrijkste is dat je in actie komt. Schuif het niet voor je uit.
Boek die afspraak met de huisarts. Het is een kleine moeite en het kan je een enorme berg last besparen. Schrijf van tevoren op wat je voelt: hoe vaak plast je, 's nachts, of je pijn hebt, of je bloed ziet.
Dat helpt de arts enorm. Probeer ondertussen je blaas te trainen.
Als je aandrang voelt, wacht dan 5 minuten voordat je gaat. Probeer de tijd steeds iets te verlengen. Zo leert je blaas weer om meer urine op te vangen.
Doe dit wel rustig, forceer niets. Ook het trainen van je bekkenbodem kan helpen.
Dit zijn spieren die je gebruikt om de urinestroom te stoppen. Oefeningen hiervoor zijn makkelijk te vinden via YouTube of via een fysiotherapeut voor bekkenbodem.
Zorg dat je weer grip krijgt op je leven. Plan je dag met vertrouwen. Met de juiste medicijnen, een beetje aanpassing of handige hulpmiddelen bij reuma kun je weer gewoon op visite, een dagje weg of relaxed in je stoel zitten zonder continue te denken: "Wanneer moet ik weer?". Je verdient het om je comfortabel en vrij te voelen, op elke leeftijd.