PGB voor mantelzorg: Hoe compenseert u uw eigen uren?
Wat je nodig hebt voordat je begint
Je kunt een persoonsgebonden budget (PGB) inzetten voor mantelzorg, maar het werkt het beste als je een ijzersterke basis legt.
Je hebt een indicatie van het CIZ nodig voor langdurige zorg (Wlz) of een beschikking van de gemeente voor Wmo-zorg. Zonder die papieren kom je niet in het PGB-loket. Verzamel alvast een mapje met je ID-bewijs, bankgegevens (IBAN), en een overzicht van de zorgtaken die je nu al doet.
Een PGB is geen gratis geldpot; het is een budget waarmee je zorg inkoopt bij een gecontracteerde zorgverlener of je eigen netwerk.
Schrijf op hoeveel uur per week je mantelzorger bent en welke hulpmiddelen je gebruikt, zoals een rollator van Invacare of een sta-op stoel van comforto. Reken vooraf uit wat je ongeveer nodig hebt: een gemiddeld PGB voor lichte mantelzorg ligt tussen de €300 en €600 per maand, voor intensieve zorg kan dat oplopen tot €1.200 tot €2.000 per maand.
Houd rekening met eigen bijdrage (CIZ eigen bijdrage circa €150-€200 per maand voor Wlz) en eventuele belastingen over loon.
Verwachte tijd voor deze voorbereiding: 1 tot 2 uur. Veelgemaakte fout: denken dat je alles achteraf kunt regelen. Zonder indicatie start het proces niet.
Stap 1: Vraag de juiste indicatie aan
Start bij het CIZ voor Wlz-zorg of bij de gemeente voor Wmo-ondersteuning.
- Log in met DigiD en vul het aanvraagformulier in. Geef duidelijk aan dat je een PGB wilt voor mantelzorg.
- Voeg medische verklaringen toe en een overzicht van benodigde hulpmiddelen (bijvoorbeeld hulpmiddelen van Medipoint of Vegro).
- Verstuur de aanvraag en noteer het zaaknummer. Vraag om een ontvangstbevestiging.
Doe dit digitaal via de website van het CIZ of telefonisch via het Wmo-loket van je gemeente. Reken op 2 tot 6 weken wachttijd voor een CIZ-beschikking. Gemeenten doen vaak sneller, soms binnen 2 tot 4 weken. Veelgemaakte fout: te vaag zijn over je zorgvraag.
Wees concreet: "Ik heb 12 uur per week hulp bij douchen, koken en medicatie, en een tillift nodig voor veilig transferen." Check: ontvang je een beschikking?
Controleer of PGB expliciet is genoemd. Zo niet, vraag dan direct om een heroverweging.
Stap 2: Kies voor PGB en regel het budget
Na de indicatie kies je voor een PGB in plaats van zorg in natura.
- Ontvang de beschikking en lees de budgetruimte: bij Wlz wordt het PGB gebaseerd op het ZZP-profiel (bijvoorbeeld ZZP 4 of 5) en de daaraan gekoppelde tarieven.
- Open een aparte PGB-bankrekening op naam van de budgethouder (jij of je familielid). Dit is verplicht.
- Sluit een PGB-overeenkomst met het zorgkantoor of de gemeente. Daarin staan de spelregels, de uren en het budget.
Je geeft dit door aan het zorgkantoor (Wlz) of de gemeente (Wmo). Rekenvoorbeeld: voor ZZP 4 (lichte tot matige zorg) ligt een PGB vaak tussen €1.000 en €1.500 per maand. Voor ZZP 5 (intensieve zorg) kan het richting €1.800 tot €2.200 per maand gaan.
Veelgemaakte fout: het budget niet splitsen voor loon, materiaal en reiskosten. Zonder verdeling kun je later niet aan de verantwoording voldoen.
Tijdsindicatie: 1 uur voor de aanvraag, 1 week voor verwerking. Vraag altijd om een schriftelijke bevestiging van je PGB-keuze.
Stap 3: Zoek en contracteer zorgverleners
Je kunt mantelzorg inkopen bij je eigen netwerk, een professionele thuiszorgorganisatie of een combinatie, waarbij het belangrijk is om te kijken naar de balans in uw sociale leven.
- Maak een lijst met taken: wassen en aankleden (1 uur), koken (1,5 uur), medicatiebegeleiding (0,5 uur), vervoer naar afspraken (1 uur), en tillift-gebruik (0,5 uur). Totaal per week: 12 uur.
- Vraag offertes op: een ZZP-verzorgende vraagt vaak €25 tot €35 per uur, een verpleegkundige €40 tot €55 per uur. Reiskosten €0,30 tot €0,40 per km.
- Check of de zorgverlener gecontracteerd is bij je zorgkantoor of gemeente. Vraag om een VOG (Verklaring Omtrent Gedrag) en een geldig diploma.
- Sluit een schriftelijke overeenkomst: uren, taken, tarief, rooster, opzegtermijn en bevoegdheden bij calamiteiten.
Denk aan bekende aanbieders in de regio, zoals Thuiszorg van Rijnmond, Buurtzorg, of een kleinschalige ZZP’er in de zorg. Veelgemaakte fout: mondelinge afspraken maken zonder contract. Zonder schriftelijke overeenkomst loopt je verantwoording spaak. Tijdsindicatie: 1 tot 2 weken voor offertes en selectie. Plan intakegesprekken van 30 tot 45 minuten per kandidaat.
Stap 4: Plan en compenseer je eigen uren
Het PGB vergoedt mantelzorg niet rechtstreeks aan jezelf, maar je kunt wel je eigen uren indirect compenseren via een combi-model: deel van de zorg uitbesteden en zelf de rest doen, of via de mantelzorgwaardering als jaarlijkse vergoeding inzetten waar dat mag.
- Meet je eigen inzet: houd een week lang een logboek bij. Noteer taken, duur en frequentie. Bijvoorbeeld: maandag 1,5 uur koken, dinsdag 1 uur wassen, woensdag 0,5 uur medicatie.
- Beoordeel welke taken je wilt uitbesteden: kies taken die fysiek zwaar zijn of veel tijd kosten, zoals tillen met een tillift of langdurige maaltijdzorg.
- Plan de zorg in met een rooster: mix professionele uren en je eigen uren. Zorg voor overlap bij risicovolle taken (bijvoorbeeld douchen met tillift).
- Vraag een vergoeding voor vrijwilligers bij de gemeente of een welzijnsorganisatie. Sommige gemeenten bieden een vrijwilligersvergoeding tot €4,50 per uur (max circa €180 per maand).
- Compenseer praktisch: schaf een eenvoudig hulpmiddel aan waardoor je eigen uren omlaag gaan, zoals een douchekrukje (€40-€60) of een goede loopband voor thuis (€150-€250). Dit betaal je uit het PGB als het direct zorgverlichtend is.
Rekenvoorbeeld: je doet nu 12 uur per week zelf. Door 6 uur uit te besteden bij een ZZP’er à €30 per uur (€180 per week) en 6 uur zelf te doen, blijft je totale kostenplaatje binnen je PGB en houd je tijd over. Veelgemaakte fout: te veel eigen uren blijven doen zonder rooster, waardoor je overbelast raakt en je eigen gezondheid in gevaar komt.
Plan wekelijks maximaal 8 tot 10 uur mantelzorg naast je werk. Tijdsindicatie: 30 minuten per week voor bijhouden logboek, 1 uur per maand voor planning.
Stap 5: Beheer, verantwoord en voorkom fouten
Het PGB vraagt om strakke administratie. Je moet ieder kwartaal verantwoording afleggen bij het zorgkantoor of de gemeente.
- Houd een simpele administratie bij: een spreadsheet met datum, zorgverlener, uren, tarief, reiskosten en omschrijving van de zorg.
- Betaal alleen vanaf de aparte PGB-rekening. Sla facturen en urenstaten op (digitaal en papier).
- Check de eigen bijdrage: voor Wlz-betaal je maandelijks een eigen bijdrage (via CAK). Zet deze apart in je budget.
- Let op belasting: als je een familielid betaalt, kan loonheffing van toepassing zijn. Vraag advies bij een belastingconsulent of de Belastingtelefoon.
- Plan een maandelijkse budgetcheck: vergelijk gepland budget versus werkelijke uitgaven. Stuur bij als je te snel door je budget heen bent.
Veelgemaakte fout: vergeten om een urenstaat te laten ondertekenen door de zorgverlener. Zonder handtekening wordt de declaratie afgekeurd. Tijdsindicatie: 1 uur per maand voor budgetcheck, 2 tot 3 uur per kwartaal voor verantwoording.
Verificatie-checklist
- Indicatie aanwezig (CIZ of Wmo) en PGB expliciet genoemd.
- Aparte PGB-bankrekening geopend.
- Overeenkomst met zorgverlener(s) ondertekend, inclusief uren, tarieven en rooster.
- Logboek en administratie bijgehouden (minimaal wekelijks).
- Facturen en urenstaten opgeslagen (digitaal en papier).
- Eigen bijdrage CAK geregeld en maandelijks apart gezet.
- Belastingzaken gecheckt (loonheffing bij familielid).
- Maandelijkse budgetcheck uitgevoerd en bijgestuurd waar nodig.
Met deze stappen zet je een PGB in voor mantelzorg en compenseer je je eigen uren op een veilige, gestructureerde manier. Je houdt regie, voorkomt overbelasting en krijgt meer inzicht in mantelzorg en de invloed op uw zelfbeeld, zodat je zorgt voor duurzame ondersteuning thuis.