Mantelzorg en de invloed op uw financiële situatie
Stel je voor: je moeder van 78 kan niet meer alleen traplopen, dus jij bent ieder weekend bezig met boodschappen, wassen en klussen. Je baas begrijpt het wel, maar na drie maanden begint het te knellen.
Je werkt minder uren, je inkomen daalt en je ziet je spaargeld langzaam verdwijnen.
Dit is de realiteit voor veel mantelzorgers in Nederland. Je geeft liefde en tijd, maar het kost ook gewoon geld. Hoe houd je het financieel vol?
Wat is mantelzorg eigenlijk?
Mantelzorg is onbetaalde zorg die je geeft aan iemand dichtbij: je vader, moeder, partner of buurvrouw.
Het is geen vrijwilligerswerk. Je doet het uit liefde en betrokkenheid, niet omdat het je baan is. Denk aan hulp bij douchen, medicijnen innemen, naar de dokter brengen of gewoon gezelschap houden.
In Nederland zorgen ruim 1,5 miljoen mensen op deze manier voor een ander. Vaak combineer je dit met een baan, gezin en je eigen leven. Het is intensief.
Zeker als de zorgvraag toeneemt, zoals bij dementie of na een beroerte.
Het mooie is: je ondersteunt iemand om langer thuis te blijven wonen. Het is waardevol werk. Maar het heeft impact op je financiën. Soms ongemerkt, soms keihard. We gaan er eerlijk over praten, zonder poespas.
Waarom het je portemonnee raakt
Veel mantelzorgers werken minder uren. Misschien werk je 32 uur in plaats van 40, of neem je vaker een vrije dag. Je inkomen daalt. Een verpleegkundige die 20 uur per week voor haar vader zorgt, kan zomaar €800 per maand minder verdienen.
Dat voel je direct in je budget. Reiskosten lopen op.
Je rijdt vaker heen en weer voor bezoekjes of doktersafspraken. Een ritje van 20 kilometer kost al snel €0,30 per kilometer.
Als je 100 kilometer per week rijdt, ben je €120 per maand kwijt aan brandstof en slijtage. Een scootmobiel of rolstoel vervoeren vergt soms een aanhanger of dakkoffer, nog meer kosten. Thuis passen dingen aan.
Je koopt een traplift voor €3.500 tot €6.000 of een hoog-laag bed voor €2.000.
Misschien een douchestoel van €150 of een tillift van €1.200. Zonder deze hulpmiddelen kan je moeder niet veilig thuis wonen, maar ze zijn duur. De zorgverzekering vergoedt lang niet alles. Je eigen tijd is geld waard.
Je bent minder tijd kwijt aan je hobby’s of carrière. Soms voelt het alsof je een tweede baan erbij hebt, maar dan onbetaald. Dat mentale plaatje helpt niet als je ook nog rekeningen moet betalen.
De kern: hoe het werkt en wat je kunt regelen
Om te beginnen: je bent niet alleen. Er zijn regelingen die je financiële ademruimte geven.
Een belangrijke is de Mantelzorgwaardering. Dit is een vergoeding vanuit de gemeente voor jouw waardevolle inzet als mantelzorger.
Het bedrag verschilt per gemeente, maar ligt vaak tussen €200 en €500 per jaar. In Utrecht krijg je soms €350, in Amsterdam kan het oplopen tot €500. Check je gemeente, want je moet het zelf aanvragen.
Daarnaast is er de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO). De gemeente kan hulp regelen voor de persoon die je verzorgt, zodat er ook ruimte blijft voor mantelzorg en de invloed op uw sociale leven.
Denk aan huishoudelijke hulp of dagbesteding. De kosten zijn inkomensafhankelijk. Als je vader een laag inkomen heeft, betaalt hij misschien niets. Bij een modaal inkomen kan het €15 tot €30 per maand zijn.
Dit ontlast jou, want je hoeft minder zelf te doen. Zorgverzekering en zorgtoeslag spelen ook een rol.
Als je familielid recht heeft op hulpmiddelen zoals een rollator of incontinentiemateriaal, regel je dat via de verzekering. Een basisverzekering vergoedt vaak een standaard rollator van €100 tot €200. Luxere modellen, zoals een Topro rollator met vering, kosten €300 en zijn soms deels vergoed. Check de polis.
Jij als mantelzorger kunt ook zorgtoeslag aanvragen voor jezelf als je inkomen laag is, maar dat hangt af van je situatie. Verlofregelingen helpen bij je baan.
Via de Wet Arbeid en Zorg (WAZO) kun je calamiteitenverlof of kortdurend zorgverlof krijgen. Je betaalt de eerste dagen zelf, maar daarna krijg je een deel van je loon doorbetaald. Bij een fulltime baan kun je tot 2 weken kortdurend zorgverlof per jaar opnemen.
Dit voorkomt dat je onbetaald vrij neemt en je inkomen volledig instort. Pensioen bouw je minder op als je minder werkt.
Een mantelzorger die 20% minder werkt, bouwt over een jaar zo’n €1.500 minder pensioen op.
Dat lijkt nu ver weg, maar telt later op. Overweeg een vrijwillige premie bij je pensioenfonds, maar dat kost nu weer geld. Het is een afweging.
Prijzen en modellen: wat kost wat?
Thuiszorg via een organisatie is een optie als het te veel wordt.
Een particuliere thuiszorgorganisatie zoals Thuiszorg Het Rijk of Buurtzorg rekent vaak €25 tot €35 per uur voor basiszorg. Voor 4 uur per week ben je dus €100 tot €140 per maand kwijt. Dit is niet altijd aftrekbaar, tenzij je partner of familielid recht heeft op WMO of WLZ (Wet Langdurige Zorg). Hulpmiddelen zijn een aparte categorie.
Een eenvoudige wandelstok kost €20 tot €50, maar een elektrische rolstoel loopt op tot €5.000. Via de WMO of WLZ kun je een vergoeding krijgen, maar je betaalt vaak een eigen bijdrage.
Die kan oplopen tot €100 per maand, afhankelijk van je inkomen. Een traplift is vaak niet volledig vergoed; de gemeente geeft soms een subsidie van €1.000 tot €2.000, maar de rest betaal je zelf.
Reken op €3.000 tot €6.000 voor een basislift. Dagbesteding is een model dat je ontlast. Een dagdeel per week bij een zorgcentrum kost ongeveer €15 tot €25 per dagdeel via de WMO.
Bij een organisatie zoals Zorgwaard op Goeree-Overflakkee betaal je soms niets bij een laag inkomen. Dit geeft jou een adempauze en je familielid sociale contacten.
Respijtzorg is een speciaal model voor mantelzorgers. Je kunt iemand tijdelijk overdragen aan een zorginstelling, bijvoorbeeld voor een weekend. Kosten: €150 tot €300 per nacht, maar via de WLZ kun je een vergoeding krijgen tot €500 per jaar.
Check bij je zorgverzekeraar of gemeente. Dit voorkomt dat je zelf opbrandt en extra kosten maakt door uitval.
Praktische tips om financieel het hoofd boven water te houden
- Houd een simpele administratie bij: Gebruik een notitieboek of app zoals Tikkie voor gemaakte kosten. Noteer elke rit, elke aankoop. Dit helpt bij aanvragen voor vergoedingen. Een mantelzorger die alles bijhoudt, krijgt gemiddeld €300 meer terug per jaar.
- Vraag mantelzorgwaardering aan: Doe dit elk jaar. Zoek op "mantelzorgwaardering [jouw gemeente]" en vul het formulier in. Het duurt 10 minuten en levert geld op.
- Check WMO en WLZ: Bel je gemeente voor een WMO-adviesgesprek. Vraag naar hulpmiddelen voor je familielid. Dit verlaagt jouw taken en kosten. Bij WLZ kun je een persoonsgebonden budget (PGB) aanvragen, waarmee je zelf zorg inkoopt.
- Gebruik verlof slim: Plan je zorgverlof rond je werk. Vraag je werkgever naar een mantelzorgcontract. Sommige bedrijven geven extra betaalde dagen, tot 5 per jaar.
- Zoek lotgenoten: Sluit je aan bij een mantelzorggroep via MantelzorgNL of lokale steunpunten. Ze geven gratis tips en soms financiële hulp. Een groep in Rotterdam deelde bijvoorbeeld tweedehands hulpmiddelen, wat €500 bespaarde.
- Plan voor de toekomst: Bespreek met je familielid of er een testament is. Zorg dat zaken geregeld zijn, zoals een levenstestament. Dit voorkomt onverwachte juridische kosten van €1.000 of meer.
Je bent een kanjer, maar je hoeft het niet alleen te doen. Begin klein: bel vandaag nog je gemeente of kijk op mantelzorg.nl. Lees ook meer over mantelzorg en de invloed op uw eigen gezondheid, zodat je tijd overhoudt voor wat echt telt: tijd met elkaar.