Hulpmiddelen voor het verbeteren van de mondhygiëne bij ouderen
Je merkt het misschien niet meteen, maar een schone mond is een echte boost voor je gezondheid. Vooral voor ouderen is het belangrijk, want bacteriën in de mond kunnen zorgen voor problemen in de rest van je lichaam. Denk aan longontsteking of hartklachten.
Fijn dat je hier bent, want we gaan het hebben over handige hulpmiddelen die het poetsen makkelijker en beter maken.
Gewoon praktisch, zonder ingewikkelde woorden.
Waarom een goede mondverzorging echt nodig is
Een goede mondhygiëne is veel meer dan alleen frisse adem. Het gaat om gezondheid.
Bij ouderen neemt de speekselproductie vaak af. Speeksel helpt om etensresten en bacteriën weg te spoelen. Zonder dat beschermingslaagje ontstaat sneller tandbederf of een vervelende schimmelinfectie, zoals een aften of witte tong.
Veel senioren gebruiken medicijnen die de mond droog maken. Dat maakt poetsen lastiger en pijnlijker.
Daarnaast kunnen beperkingen zoals artritis, Parkinson of een lichte verstandelijke beperking het vasthouden van een gewone tandenborstel bijna onmogelijk maken.
Goede hulpmiddelen zijn dan geen luxe, maar een must voor zelfstandig wonen en verzorgd wonen. Denk ook aan de link met de longen. Als je niet goed poetst, kunnen bacteriën via de mond in de longen komen. Dit is een bekende oorzaak van longontsteking bij ouderen. Met de juiste tools verklein je dit risico aanzienlijk.
De mond is de poort naar je lichaam. Een schone mond zorgt voor een gezonder lijf.
De basis: elektrisch poetsen en speciale opzetstukken
De klassieke handtandenborstel doet het nog steeds goed, maar een elektrische borstel haalt vaak meer voedselresten weg.
Vooral voor ouderen met beperkte motoriek is een elektrische borstel een uitkomst. De borstel doet het werk, jij stuurt alleen nog maar. De Philips Sonicare ProtectiveClean 4100 is een populair model in de thuizzorg.
Het is geen duur apparaat en kost ongeveer €45 tot €55. De borstelkoppen vervang je elke drie maanden; die kosten zo’n €15 per set van twee.
De Sonicare trilt zacht en maakt je tanden schoon zonder het tandvlees te beschadigen.
Ideaal voor gevoelig tandvlees. Een andere sterke optie is de Oral-B Pro 2 2000. Deze draait in kleine cirkeltjes en ligt goed in de hand. Hij kost rond de €50.
De borstelkoppen (CrossAction) zijn makkelijk verkrijgbaar bij de drogist of online voor ongeveer €12 per stuk. Beide merken hebben speciale ‘Sensitive’ koppen voor oudere monden.
Let op: kies voor een model met een drukker. Als je te hard drukt, stopt de borstel even of geeft een seintje. Dat voorkomt schade aan je tandvlees. Zorg dat je de borstel elke keer twee minuten gebruikt, verdeeld over vier zones in je mond.
Handige poetsstokken en hulpjes voor flossen
Veel ouderen hebben moeite met flosdraad of stokers vasthouden. Vooral bij een beperkte grijpkracht door reuma of een beroerte is dit frustrerend. Er zijn speciale flosshouders die je op een handvat kunt klikken.
Je hoeft alleen maar de flosdraad op te spannen en langs de tanden te glijden.
Een bekend hulpmiddel is de Flossmate of een vergelijkbare flosshouder van het merk TePe. Deze houders kosten tussen de €3 en €6.
Ze zijn licht en passen in elke toilettas. De kopjes zijn klein en makkelijk te vervangen. Daarnaast zijn er interdentale borsteltjes (tandragers) in allerlei maten.
Voor ouderen met grotere openingen tussen de tanden zijn de grotere maten (blauw of oranje) vaak het beste, net zoals ondersteuning door een hulphond in de ouderenzorg veel kan betekenen.
Het merk TePe heeft een serie met kleurcodes: van 0,4 mm (roze) tot 1,3 mm (grijs). Een verpakking met 8 stukjes kost ongeveer €4,50. Ze gaan een paar weken mee bij dagelijks gebruik. Werkt flossen nog te moeilijk?
Probeer dan een waterflosser (orale irrigator). Dit apparaatje spuit een straaltje water tussen de tanden.
De Waterpik WP-660 is een compact model voor thuis en kost rond de €60.
Het mondstuk is groot, maar je kunt hem ook vasthouden. Het waterreservoir gaat ongeveer 30 seconden mee per vulling; je moet dus bijvullen tijdens het poetsen.
Mondspoelingen en speciale tandpasta’s
Water alleen is niet genoeg, maar een mondspoeling helpt bacteriën doden. Bij een droge mond (xerostomie) is alcoholvrije spoeling essentieel.
Alcohol droogt de mond namelijk verder uit. Een goed merk is Perio·Aid 0,12% of de Etos Eigen Merk mondspoeling zonder alcohol. Een fles van 500 ml kost ongeveer €4 tot €7.
Gebruik een tandpasta fluoride 1450 ppm. Dit is de standaard voor volwassenen en ouderen.
Sensodyne Repair & Protect is populair omdat het helpt tegen gevoelige tanden en het glazuur herstelt.
Een tube van 75 ml kost rond €6. Ook merken als Elmex of Oral-B hebben goede varianten voor senioren. Heb je last van een schimmelinfectie in de mond (candida)? Dan helpt een speciale spoeling met chloorhexidine (0,12%) vaak beter.
Dit is verkrijgbaar bij de apotheek, bijvoorbeeld als Chlorhexidine 0,12% van het merk Curaprox. Een fles van 300 ml kost ongeveer €8.
Gebruik dit niet langer dan twee weken zonder doktersadvies, omdat het je smaak kan beïnvloeden. Voor de lippen en de hoeken van de mond is een balsem met lanoline of vaseline fijn. Een potje Lipbalm van Blistex of de Etos Lippenbalsem kost ongeveer €2 tot €4. Dit voorkomt kloofjes en pijn bij het openen van de mond.
Poetsstandaards en houders voor stabiliteit
Soms is het probleem niet de borstel, maar de houding. Als je moeite hebt om lang te staan of te buigen, is een poetsstandaard een uitkomst.
Dit is een zuignap of klem die je op de wastafel plakt. Je kunt de borstel erin zetten en poetsen zonder de borstel vast te houden.
De TePe EasyPick Stand is een simpel en stevig hulpje. Het kost ongeveer €8. Je kunt hem ook op het aanrecht plakken. Handig voor mensen met een beenmergtransplantatie of die langzaam bewegen.
Er zijn ook speciale tandenborstelhouders met zuignappen voor elektrische borstels. De Oral-B SmartRing is een universele houder die je op de spiegel plakt.
Hij kost rond de €10. Zo blijft de borstel stabiel staan en kun je beide handen gebruiken voor het poetsen van de tong of het schoonmaken van de wang. Let bij het kiezen van een houder op de grootte van de zuignap.
Een diameter van 5 cm zit vaak goed op gladde tegels. Test het thuis even: druk stevig aan en trek zacht. Blijft het zitten? Dan is het veilig genoeg.
Praktische tips voor dagelijks gebruik
Maak er een routine van. Poets tweemaal daags twee minuten.
Zet een timer op je telefoon of gebruik een tandenborstel met een ingebouwde timer. De Philips Sonicare trilt elke 30 seconden even om aan te geven dat je van zone moet wisselen. Vervang de opzetstukken op tijd.
Een versleten borstelborsteltje poetst niet meer goed. Zet een herinnering in je agenda of gebruik een sticker op de kalender.
Bij elektrische borstels gaat een kopje ongeveer 3 maanden mee. Gebruik kleine hoeveelheden tandpasta. Een erwtje is genoeg. Te veel schuim maakt het poetsen lastiger en kan misselijk maken.
Spoel daarna goed, maar niet te hard. Laat de fluoride even inwerken door na het poetsen 30 minuten niets te eten of te drinken.
Vraag om hulp als het niet lukt. Mantelzorgers of een wijkverpleger kunnen helpen met het poetsen of het schoonmaken van de tong. Er zijn ook zachte tongreinigers van silicone die minder misselijk maken dan harde plastic varianten. Kijk ook eens naar praktische hulpmiddelen voor een veilige keuken voor meer ondersteuning in huis.
Een siliconen tongreiniger kost ongeveer €4 en is verkrijgbaar bij de drogist.
Check regelmatig de mond. Kijk naar het tandvlees: is het rood of gezwollen? Zie je witte plekken?
Ga dan naar de tandarts of mondhygiënist. Regelmatige controles zijn belangrijk, ook als je je mond pijnlijk vindt.
Veel verzekeringen vergoeden mondverzorging voor ouderen deels via de aanvullende verzekering. Met handige hulpmiddelen voor financiën en mondzorg wordt het dagelijks leven een stuk makkelijker en gezonder.
Je hoeft niet alles ineens aan te schaffen. Begin met één ding, bijvoorbeeld een elektrische borstel, en bouw langzaam op. Je mond – en je lichaam – zullen je dankbaar zijn.