Glijzeil gebruiken voor transfers: Instructie voor mantelzorgers
Stel je voor: je vader of moeder moet van het bed naar de stoel.
Een simpele transfer, maar voor hen is het zwaar en voor jou soms een onmogelijke klus. Een glijzeil is dan je beste vriend. Het is een stuk stevig doek dat je onder iemand legt en waarmee je die persoon soepel en met weinig kracht kunt verplaatsen.
Geen gedoe met optillen, geen rugpijn voor jou en geen pijn voor hen. Het voelt als een hulpmiddel dat je direct in de praktijk kunt brengen, zonder lange uitleg.
In dit stuk leg ik je precies uit hoe je ermee werkt, welke soorten er zijn en wat je moet weten voor je er een koopt.
Want een goede transfer begint bij een goed zeil.
Wat is een glijzeil en waarom is het onmisbaar?
Een glijzeil is een speciaal doek dat je onder iemand legt om hem of haar te verplaatsen. Het is gemaakt van een gladde stof, vaak nylon of polyester, met een coating aan de onderkant.
Die coating zorgt ervoor dat het zeil soepel over het matras of de stoel glijdt. Je trekt niet aan de persoon zelf, maar aan het zeil. Dat voorkomt blessures bij jou en pijn bij de persoon die je helpt.
Waarom is dit zo belangrijk? Ouderen hebben vaak een zwakkere huid en spieren.
Een verkeerde beweging kan snel tot blaren, schaafwonden of zelfs een gebroken heup leiden. Met een glijzeil verdeel je de druk en beweeg je iemand in één vloeiende beweging. Het bespaart je rug en schouders, vooral als je mantelzorger bent en dit vaker moet doen. Het is een kleine investering met een groot effect op je dagelijkse zorg.
Hoe gebruik je een glijzeil? Stap-voor-stap
Begin met de juiste voorbereiding. Zorg dat het bed of de stoel op de juiste hoogte staat. Gebruik eventueel een bedverhoger of een stoelverhoger om het makkelijker te maken.
Zorg dat de vloer vrij is van obstakels. Leg het zeil naast de persoon, zodat je het makkelijk kunt schuiven.
Leg het zeil onder de persoon. Vouw het zeil open en schuif het voorzichtig onder de heupen en rug.
Gebruik een hulpmiddel zoals een glijplank of een slide sheet om het zeil verder onder te schuiven. Zorg dat het zeil plat ligt en niet kreukt. Bij een zwaardere persoon kun je beter eerst een deel van het zeil onderleggen en dan verder schuiven.
Verplaats de persoon. Trek zacht aan het zeil aan de kant waar je naartoe wilt.
Gebruik beide handen en trek in een rechte lijn. Vraag de persoon om zo ontspannen mogelijk te blijven. Als je merkt dat het zeil schuurt, controleer dan of het zeil glad genoeg is en of er geen kreukels in zitten. Bij een transfer van bed naar stoel leg je het zeil ook over de rand van de stoel heen.
Haal het zeil eronder vandaan. Als de persoon op de juiste plek zit, trek je het zeil voorzichtig onder hem of haar vandaan.
Vouw het op en berg het op een droge plek op. Was het zeil regelmatig volgens de wasvoorschriften, meestal op 30 graden, om hygiëne te behouden.
Praktische tips voor een soepele transfer
- Gebruik een glijzeil met handvatten aan de zijkant. Die geven je meer grip.
- Controleer altijd of de persoon stabiel zit voordat je begint.
- Als je alleen bent, gebruik dan een glijzeil met een lus aan de kopse kant om het makkelijker onder te schuiven.
- Leg een extra deken op het zeil als de persoon het koud heeft. Het zeil zelf is namelijk niet warm.
- Oefen eerst met een lichte persoon of een oefenpop voordat je het bij een familielid doet.
Varianten en modellen: wat past bij jou?
Er zijn verschillende soorten glijzeilen, afhankelijk van het gebruik. De meest voorkomende zijn de standaard glijzeilen van 100% polyester.
Deze zijn licht en makkelijk te wassen. Ze zijn verkrijgbaar in maten van 100x200 cm tot 200x200 cm. Een standaard model voor eenpersoonsbed kost tussen de €25 en €40.
Merken zoals Careva of Invacare bieden deze aan via thuiszorgwinkels. Voor zwaardere transfers, of wanneer u een hoog-laag bed wilt huren via de zorgverzekeraar, zijn er ook glijzeilen met extra stevigheid beschikbaar.
Deze zijn gemaakt van nylon met een Teflon-coating. Ze zijn stiller en glijden nog soepeler.
Een voorbeeld is het 'Super Glijzeil' van het merk Molnlycke, met een draagvermogen tot 200 kg. Dit soort modellen kost tussen de €50 en €80. Ze zijn iets zwaarder, maar ideaal voor langdurig gebruik. Er zijn ook glijzeilen met handvatten of lussen.
Deze helpen je om het zeil onder de persoon te schuiven zonder dat je hoeft te bukken. Een model met 4 handvatten kost ongeveer €35 tot €50.
Voor rolstoelgebruikers zijn er speciale glijzeilen die smaller zijn, bijvoorbeeld 80 cm breed, om in de rolstoel te passen. Deze kosten tussen de €30 en €45. Let op de wasvoorschriften.
De meeste zeilen mogen op 30 graden gewassen worden, maar sommige met coating vereisen koud water.
Koop er altijd een reserve-exemplaar bij, zodat je nooit zonder komt te zitten. Bij een thuiszorgwinkel kun je vaak een proefmodel lenen om te testen wat bij jou past.
Veelvoorkomende fouten en hoe je ze voorkomt
Een veelgemaakte fout is het te strak trekken van het zeil. Dit kan ervoor zorgen dat de persoon schuurt of dat het zeil scheurt.
Trek altijd rustig en in een rechte lijn. Gebruik je lichaamsgewicht in plaats van alleen je armen.
Een andere fout is het vergeten van de stabiliteit. Voordat je begint, zorg je dat de persoon goed zit of ligt. Gebruik eventueel een kussen of een heupbeschermer om wegglijden te voorkomen. Bij een transfer van bed naar stoel, zet de stoel altijd vast met de remmen.
Verkeerd opbergen kan het zeil beschadigen. Vouw het op en berg het op een droge plek op, uit de buurt van scherpe voorwerpen.
Was het regelmatig, maar niet te heet, om de coating te behouden. Als het zeil slijt, vervang het dan op tijd. Een versleten zeil glijdt minder goed en kan onveilig zijn.
Praktische tips voor mantelzorgers
Als mantelzorger is het belangrijk om jezelf te beschermen. Een glijzeil helpt je rug te ontlasten, maar zorg ook voor een praktische indeling rondom het bed, zodat je altijd de juiste techniek kunt gebruiken.
Sta met je voeten op schouderbreedte en buig je knieën, niet je rug. Trek het zeil met je hele lichaam, niet alleen je armen. Plan je transfers. Doe het niet op het laatste moment, maar plan een vast moment per dag.
Zo voorkom je haast en fouten. Gebruik een transferschema om bij te houden wanneer je wat doet.
Zoek ondersteuning. Er zijn cursussen voor mantelzorgers waar je leert hoe je een glijzeil gebruikt.
Vraag bij je gemeente of zorgverzekeraar naar mogelijkheden. Sommige thuiszorgwinkels bieden gratis demo's aan. Overweeg ook een flexibel seniorenbed met wielen; investeer in kwaliteit.
Een goed glijzeil kost misschien meer, maar het gaat langer mee en werkt beter. Kies voor een merk dat bekend staat in de seniorenzorg, zoals Careva of Invacare.
En vergeet niet: een glijzeil is een hulpmiddel, geen luxe. Het maakt je dagelijkse zorg makkelijker en veiliger.