De rol van de apotheker bij het voorkomen van medicatiefouten
Een verkeerde pil. Het klinkt als een klein foutje, maar het kan enorme gevolgen hebben.
Vooral als je meerdere medicijnen slikt of als je ouder bent. Je bent niet de enige die hierover piekert. Medicatiefouten zijn helaas nog steeds een groot probleem.
Maar er is een expert die jouw medicijnen veilig houdt: de apotheker.
Die persoon is veel meer dan alleen een pillen-doos-vuller. Hij of zij is jouw persoonlijke medicijnbewaker. Laten we eens kijken naar 5 veelgemaakte fouten en hoe jouw apotheker ze voorkomt.
Fout 1: De verkeerde dosering van pijnstillers
Een pijntje hier, een beetje spierpijn daar. Je pakt een doosje paracetamol 500 mg.
Je bent al een dagje ouder en je nieren werken wat minder hard.
Dus neem je er maar twee tegelijk, want die pijn is echt vervelend. Wat je misschien niet weet, is dat de maximum dosering voor ouderen vaak lager ligt. Je neemt 1000 mg, terwijl 3 keer per dag 2 tabletten van 500 mg eigenlijk te veel is.
Je lichaam kan dit niet goed verwerken. Na een paar dagen voel je je misselijk en ben je moe, zonder dat je de link legt.
Je apotheker ziet direct hoeveel milligram (mg) je per dag binnenkrijgt. Hij kijkt niet alleen naar de paracetamol, maar ook naar die andere pijnstiller die je misschien slikt. Hij berekent het totaal. Als het te veel is, belt hij je.
Soms adviseert hij om te wisselen van merk, bijvoorbeeld naar een tablet dat langer werkt.
Zoals die ene bruistablet die je makkelijker inneemt. Hij regelt het voor je.
Fout 2: Vergeten dat wisselwerkingen gevaarlijk zijn
Stel je voor: je slikt al jaren medicijnen voor je bloeddruk. Dan krijg je last van een vervelende hoest.
Bij de drogist koop je een hoestdrankje met codeïne. Thuis gooi je het flesje leeg. Wat je niet weet, is dat codeïne en sommige bloeddrukmedicijnen elkaar in de weg zitten.
Je bloeddruk kan te laag worden of je krijgt rare hartkloppingen. Je voelt je duizelig en je denkt dat het door de hoest komt. Een gevaarlijke situatie.
Jouw apotheker heeft een computerprogramma dat alle medicijnen met elkaar vergelijkt. Zodra jij een nieuw middel koopt of voorgeschreven krijgt, gaat er een alarm af als er een wisselwerking is.
Hij belt dan niet alleen de arts, maar ook jou. Hij legt uit waarom het niet samengaat. Soms kan hij een ander middel suggereren dat wel veilig is. Bijvoorbeeld een hoestdrank zonder codeïne, of een neusspray die goed werkt. Zo voorkom je narigheid.
Fout 3: Samen slikken met voeding of drank
Je staat op het punt om je pillen te nemen. Snel even een banaan naar binnen werken, want je moet weg.
Of je neemt je medicijnen ’s ochtends met een lekkere bak koffie. Lekker makkelijk. Maar sommige pillen houden niet van voeding. Een bekend voorbeeld is het schildkliermedicijn.
Dat werkt veel minder goed als je het inneemt met eten. Je schildklierwaarden blijven dan schommelen.
Je voelt je moe en chagrijnig, maar je weet niet waarom. Of antibiotica: die werkt soms slecht als je het tegelijk met melk of yoghurt neemt.
Een apotheker geeft je geen standaardbriefje. Hij kijkt specifiek naar jóúw medicijnen. Hij zegt: "Meneer Jansen, die ene gele pil, die moet u echt een half uur vóór het ontbijt innemen." Hij geeft je een handig schema. Soms zijn er speciale hulpmiddelen, zoals een pillendoos met vakjes voor 's ochtends en 's avonds.
Zo weet je precies wat wanneer moet. Dat maakt het leven zoveel makkelijker en veiliger.
Fout 4: Dubbel gebruik van bloedverdunners
Dit is een heel vervelende valkuil. Je hebt medicijnen nodig om trombose te voorkomen, maar vergeet ook niet de invloed van medicatie op je rijvaardigheid.
Je arts schrijft iets voor. Maar je hebt ook last van je knieën en koopt in de winkel een doosje aspirine. Die werken ook als bloedverdunner. Je neemt ze allebei.
Je bloed wordt te dun. Je merkt het pas als je je stoot en een blauwe plek krijgt die niet meer stopt met bloeden.
Of erger: je krijgt een bloeding in je maag. Dit kan leiden tot een ziekenhuisopname.
De apotheker ziet het gevaar direct. Hij weet precies welke merken bloedverdunners er zijn en welke pijnstillers ook bloedverdunnend werken. Hij controleert of je al bloedverdunners slikt voordat hij je iets verkoopt.
"Heeft u al bloedverdunners van de dokter?", is een vraag die hij vaak stelt. Hij kan je adviseren om alleen paracetamol te nemen, en geen aspirine of ibuprofen. Zo houdt hij je veilig.
Fout 5: Verkeerd gebruik van inhalatoren
Je hebt COPD of astma. Je gebruikt een inhalator.
Maar het lukt niet goed. De lucht komt eruit als je hem indrukt, maar je voelt de medicijnen niet in je longen.
Ze blijven in je mond of keel plakken. Je mond wordt droog en je krijgt last van schimmel. Je denkt dat de inhalator stuk is of dat de medicijnen niet werken.
In werkelijkheid is de techniek niet goed. Dit is een veelvoorkomend probleem bij ouderen, vooral bij de Accuhaler of de Turbuhaler. Net zoals bij voetproblemen bij ouderen, is goede begeleiding essentieel. Jouw apotheker (of de apothekersassistent) is hierin getraind. Hij pakt de inhalator en doet het voor.
"Kijk, eerst uitademen, dan inhaleren, en dan 10 seconden uw adem inhouden." Hij controleert of de inhoud nog goed is.
Sommige hulpmiddelen helpen, zoals een spacer (een verlengstuk voor de inhalator). Die maakt het makkelijker om de medicijnen diep in de longen te krijgen. Een klein trucje met een groot effect.
De apotheker als jouw partner
Zie de apotheker niet als een winkelier, maar als een onderdeel van je zorgteam.
Hij kent je medicijnhistorie. Hij praat met je arts. Hij zorgt dat de verzekering de juiste vergoedingen regelt.
En soms belt hij je zomaar op om te vragen hoe het gaat. Of om te checken of je nog steeds dezelfde klachten hebt.
Het is een veiligheidsnet. Vooral als je meerdere aandoeningen hebt, zoals suikerziekte, hartfalen en reuma, is professionele voetverzorging bij diabetes goud waard.
Je bent niet alleen.
"De apotheker is jouw medicijnbewaker. Hij zorgt dat de puzzelstukjes van jouw gezondheid perfect in elkaar passen."
Checklist: Zo voorkom jij medicatiefouten
Een goed gesprek met je apotheker helpt enorm. Maar je kunt ook zelf een paar dingen doen. Gebruik deze checklist.
Hang hem op de koelkast. Zo blijf je het overzicht houden. Medicijnen moeten je leven makkelijker maken, niet moeilijker.
- Een actuele medicatielijst: Vraag altijd om een overzicht van al je medicijnen. Zorg dat dit up-to-date is. Neem deze lijst mee naar elke afspraak, ook naar de fysiotherapeut of de podotherapeut.
- Een vaste apotheker: Probeer zoveel mogelijk bij één apotheker te blijven. Die kent je en je situatie. Als je in een rolstoel zit of een scootmobiel hebt, kies dan voor een apotheek die bezorgt. Dat scheelt een hoop gedoe.
- Gebruik een pillendoos: Koop een goede pillendoos met dagen en tijdstippen. Vul deze elke week. Zo voorkom je dat je pillen dubbel neemt of vergeet. Er zijn ook moderne pillendozen met een alarm.
- Vraag om uitleg: Snapt u niet hoe een medicijn werkt? Vraag het meteen. Vraag: "Hoe moet ik dit innemen? Mag ik dit combineren met mijn andere pillen?" Er bestaan geen domme vragen.
- Let op veranderingen: Voel je je ineens anders na het starten van een nieuw medicijn? Bel de apotheker of de arts. Doe dit niet pas na een week. Snel handelen voorkomt grotere problemen.
- Check de houdbaarheid: Kijk af en toe in je medicijnkastje. Pillen die over datum zijn, werken minder goed of kunnen schadelijk zijn. Lever ze in bij de apotheek, gooi ze niet zomaar weg.
- Gebruik hulpmiddelen: Vraag naar hulpmiddelen als het niet lukt. Een pillenstamper, een doseerlepel of een speciale applicator voor oogdruppels. De apotheek heeft het vaak gewoon liggen.
Door samen te werken met je apotheker, voorkom je veel narigheid. Jij bent de expert van je eigen lichaam, de apotheker is de expert van de medicijnen.
Samen vormen jullie een sterk team. Voel je vrij om vragen te stellen. Jouw veiligheid staat voorop.